6 bệnh tai - mũi - họng ở trẻ em cha mẹ không nên bỏ qua

Trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 6 tuổi, được ví như “khách hàng thường xuyên” của các phòng khám bệnh tai - mũi - họng. Nguyên nhân không chỉ đến từ sức đề kháng còn non yếu mà còn do môi trường sống và thói quen sinh hoạt hằng ngày của trẻ.

Ở trẻ em, cấu trúc tai - mũi - họng chưa hoàn thiện. Vòi nhĩ (ống nối tai giữa với vòm mũi họng) có cấu tạo ngắn và nằm ngang hơn so với người lớn. Khi trẻ em bị viêm họng hay sổ mũi, vi khuẩn và dịch nhầy rất dễ dàng "chảy ngang" từ họng lên tai giữa, gây ra viêm tai giữa. Ở người lớn, vòi nhĩ có độ dốc hơn nên vi khuẩn khó xâm nhập theo đường này. 
Trẻ em có hệ miễn dịch còn non yếu, khả năng nhận diện và chống lại vi khuẩn, virus từ môi trường chưa cao. Bên cạnh đó, trẻ thường xuyên tiếp xúc với nhiều nguồn lây mới khi đi học mầm non hoặc vui chơi tại nơi công cộng, khiến nguy cơ mắc bệnh tăng lên. Vì sức đề kháng chưa tốt, một đợt cảm lạnh thông thường ở trẻ cũng dễ tiến triển thành viêm mũi họng, viêm amidan hoặc viêm phế quản nếu không được chăm sóc và theo dõi kịp thời.

2.1. Viêm mũi dị ứng: 

Viêm mũi dị ứng là căn bệnh cực kỳ phổ biến, cứ khoảng 6 người lại có một người gặp phải, và trẻ em chính là đối tượng thường xuyên chịu trận. Nếu bé nhà bạn hay hắt hơi liên tục, nước mũi chảy trong veo như nước lã và thường xuyên dụi mũi vì ngứa, rất có thể bé đã mắc phải căn bệnh này.

Dấu hiệu nhận biết: 

• Hắt hơi từng tràng dài, ngứa mũi khó chịu.
• Nghẹt mũi khiến bé phải thở bằng miệng, nhất là khi ngủ.
• Nước mũi chảy ra trong, lỏng như nước lã.

2.2. Viêm họng: 

Viêm họng ở trẻ em là một bệnh lý viêm nhiễm đường hô hấp trên thường gặp, nhất là khi thời tiết thay đổi. Bệnh xuất hiện do cơ thể phản ứng lại sự xâm nhập của các tác nhân như virus, vi khuẩn hoặc các chất kích thích từ môi trường. Khi mắc viêm họng, niêm mạc họng của trẻ bị sưng đỏ, đau rát, ngứa ngáy, khiến việc nuốt và hít thở trở nên khó khăn hơn. 

Dấu hiệu nhận biết: 

• Cảm giác đau rát, ngứa ngáy ở vùng họng.
• Ho, có thể kèm theo sốt, sổ mũi hoặc nghẹt mũi.
• Trẻ nuốt khó, cảm giác vướng khi ăn uống.
• Một số trường hợp có thể xuất hiện hạch sưng ở vùng cổ.

2.3. Viêm amidan: 

Do nằm ngay tại 'cửa ngõ' của họng, Amidan rất dễ bị virus và vi khuẩn tấn công, nhất là khi hệ miễn dịch của bé còn đang trong giai đoạn hoàn thiện. Thông thường, một đợt viêm cấp tính sẽ khiến bé phải đối mặt với những cơn sốt cao và cảm giác đau rát họng mỗi khi nuốt. Tuy nhiên, cha mẹ đừng quá lo lắng, bởi một khi tình trạng nhiễm trùng được xử lý đúng cách, các triệu chứng này sẽ nhanh chóng dịu đi, trả lại sự thoải mái và giúp bé ăn uống ngon miệng trở lại chỉ sau vài ngày.

Dấu hiệu nhận biết: 

• Nuốt vướng, nuốt đau (đau tăng khi ăn uống).
• Sốt cao, mệt mỏi, quấy khóc.
• Chán ăn, ăn kém hoặc bỏ bú.
• Mủ trắng hoặc đốm trắng trên bề mặt amidan.
• Sưng đau hạch vùng cổ.

2.4. Viêm tai giữa: 

Viêm tai giữa là bệnh lý rất thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ trong độ tuổi mầm non. Nguyên nhân chủ yếu do vi khuẩn hoặc virus gây viêm nhiễm tai giữa, thường xuất hiện sau các đợt viêm mũi họng, cảm cúm. Do sức đề kháng còn yếu và cấu trúc tai chưa hoàn thiện, dịch nhầy dễ ứ đọng trong tai khiến trẻ đau tai, quấy khóc, sốt hoặc nghe kém.

Dấu hiệu nhận biết: 

• Đau tai, ù tai, cảm giác đầy tai.
• Giảm thính lực (mức độ nhẹ hoặc trung bình).
• Chảy dịch hoặc mủ từ tai.
• Sốt (có thể kèm theo mệt mỏi)
• Chán ăn, khó chịu, ngủ kém

2.5. Viêm mũi xoang: 

Viêm mũi xoang ở trẻ em là tình trạng niêm mạc mũi và các xoang cạnh mũi bị viêm do sự xâm nhập của nhiều tác nhân như virus, vi khuẩn, nấm hoặc dị nguyên gây dị ứng. Bệnh khá phổ biến, đặc biệt ở trẻ dưới 6 tuổi do hệ miễn dịch còn chưa hoàn thiện. Ở giai đoạn cấp tính, các triệu chứng có vẻ nhẹ nhàng và dễ khiến cha mẹ chủ quan. Thế nhưng, nếu không được can thiệp kịp thời và đúng phương pháp, bệnh sẽ rất nhanh chuyển sang giai đoạn mạn tính, khó kiểm soát, dễ tái phát nhiều lần, từ đó gây ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và sinh hoạt hằng ngày của bé.

Dấu hiệu nhận biết:

• Trẻ bị sổ mũi, nghẹt mũi, dịch mũi chảy nhiều.
• Hắt hơi liên tục, có thể kèm theo chảy nước mắt.
• Cơ thể mệt mỏi, đôi khi xuất hiện sốt.
• Trẻ hay đau đầu, ngủ không ngon giấc, dễ quấy khóc.

2.6. Hội chứng ngưng thở khi ngủ: 

Là tình trạng trẻ bị gián đoạn hô hấp khi ngủ, với các cơn ngưng thở kéo dài trên 10 giây và có thể lặp lại nhiều lần trong đêm. Nguyên nhân thường liên quan đến rối loạn trung ương hoặc bất thường cấu trúc vùng hầu họng gây tắc nghẽn đường thở.

Dấu hiệu nhận biết:

• Ngủ ngáy, hô hấp khó khăn, có cơn ngừng thở.
• Thức giấc nhiều lần trong đêm.
• Đổ mồ hôi đêm
• Đái dầm
• Mộng du, gặp ác mộng, mơ sảng
• Thừa cân, béo phì hoặc có bất thường vùng hàm mặt.

3.1. Chăm sóc và cải thiện bệnh tại nhà

• Giữ ấm cơ thể cho trẻ, đặc biệt là vùng cổ, ngực và bàn chân khi thời tiết thay đổi.
• Vệ sinh mũi họng hằng ngày bằng nước muối sinh lý để loại bỏ dịch nhầy và vi khuẩn.
• Cho trẻ nghỉ ngơi đầy đủ, ngủ đủ giấc để cơ thể nhanh hồi phục.
• Bổ sung dinh dưỡng hợp lý, cho trẻ uống đủ nước, ăn thức ăn mềm, dễ nuốt khi bị đau họng.
• Hạn chế cho trẻ tiếp xúc với môi trường khói bụi, ô nhiễm hoặc người đang mắc bệnh hô hấp

3.2. Điều trị bằng thuốc (theo chỉ định của bác sĩ)

Trẻ cần được sử dụng thuốc hạ sốt, giảm đau, kháng viêm đúng liều lượng và đủ thời gian theo hướng dẫn của bác sĩ. Trong trường hợp bệnh do vi khuẩn, bác sĩ sẽ chỉ định kháng sinh và cần cho trẻ dùng đủ liệu trình để tránh tái phát và kháng thuốc. 

Với viêm mũi xoang, điều trị thường kết hợp thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm, cùng nhỏ mũi hoặc xịt mũi để làm sạch dịch nhầy, giảm nghẹt mũi.
Trẻ bị viêm tai giữa có thể được chỉ định thuốc nhỏ tai, kết hợp thuốc kháng sinh và thuốc chống viêm, giảm phù nề nhằm kiểm soát nhiễm trùng và giảm đau.
Tuyệt đối không tự ý mua thuốc, đổi thuốc hoặc ngừng thuốc sớm khi chưa có chỉ định y tế.

Đối với các bệnh kéo dài hoặc tái phát nhiều lần như viêm tai giữa, viêm amidan, viêm mũi xoang mạn tính, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám chuyên khoa tai – mũi – họng để được điều trị phù hợp và phòng ngừa biến chứng.

3.3. Phòng ngừa bệnh tai - mũi - họng ở trẻ

• Giữ vệ sinh mũi, họng, tai cho trẻ hằng ngày; hướng dẫn trẻ rửa tay đúng cách để hạn chế vi khuẩn xâm nhập.
• Giữ ấm cơ thể cho trẻ, đặc biệt khi thời tiết thay đổi hoặc vào mùa lạnh, mưa.
• Hạn chế để trẻ tiếp xúc với khói bụi, khói thuốc lá, môi trường ô nhiễm và các dị nguyên gây dị ứng.
  Cho trẻ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, bổ sung vitamin cần thiết để tăng sức đề kháng.
• Tránh để trẻ ngoáy tai, xì mũi mạnh hoặc dùng chung vật dụng cá nhân.
  Đưa trẻ đi khám tai – mũi – họng định kỳ, đặc biệt khi có dấu hiệu sổ mũi, ho, sốt kéo dài. 

• Điều trị dứt điểm các bệnh hô hấp trên như cảm cúm, viêm mũi họng để tránh biến chứng lan sang tai và xoang.

>>> Có thể bạn quan tâm: Quy trình khám bệnh tại Bệnh viện Tai Mũi Họng TPHCM

Như vậy, các bệnh tai – mũi – họng ở trẻ em là nhóm bệnh thường gặp và có nguy cơ tái phát cao do hệ miễn dịch và cấu trúc tai mũi họng của trẻ chưa hoàn thiện. Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, bệnh có thể tiến triển nặng, gây ảnh hưởng đến giấc ngủ, khả năng ăn uống, học tập cũng như sự phát triển thể chất của trẻ. 

Vì vậy, cha mẹ cần chú ý theo dõi những dấu hiệu bất thường, chủ động thăm khám chuyên khoa tai – mũi – họng khi trẻ có triệu chứng kéo dài, đồng thời kết hợp chăm sóc và phòng ngừa đúng cách để giúp trẻ khỏe mạnh và hạn chế tối đa các biến chứng nguy hiểm.

Hãy đặt lịch tư vấn và thăm khám ngay với bác sĩ chuyên khoa Tai – Mũi – Họng Nhi khoa của chúng tôi để bé được chẩn đoán chính xác và điều trị sớm nhất. Phát hiện sớm – Điều trị đúng cách chính là giải pháp an toàn nhất để con yêu luôn khỏe mạnh, hạn chế tối đa các biến chứng nguy hiểm và vững vàng phát triển mỗi ngày.

>>> Theo dõi Medigo ngay để cập nhật thêm nhiều thông tin hữu ích về chăm sóc sức khỏe.