Ai không nên uống thuốc tránh thai khẩn cấp? Những trường hợp cần lưu ý

Thuốc tránh thai khẩn cấp là biện pháp được dùng sau khi quan hệ tình dục không an toàn hoặc khi biện pháp tránh thai đang dùng gặp sự cố, chẳng hạn như quên thuốc tránh thai hằng ngày hoặc bao cao su bị rách. Thuốc có tác dụng tốt nhất khi được dùng càng sớm càng tốt sau quan hệ. Tùy loại, thời gian sử dụng có thể trong vòng 3 ngày hoặc tối đa 5 ngày.

Loại thuốc này chủ yếu hoạt động bằng cách trì hoãn hoặc ngăn rụng trứng, từ đó làm giảm khả năng thụ tinh. Đây không phải là thuốc phá thai và cũng không có tác dụng chấm dứt thai kỳ đã hình thành trước đó. Nếu người dùng đã có thai, thuốc tránh thai khẩn cấp nhìn chung sẽ không làm gián đoạn thai kỳ.

Câu trả lời ngắn gọn là không có quá nhiều trường hợp bị chống chỉ định tuyệt đối, nhưng có những nhóm không nên tự ý uống hoặc cần đổi sang phương án khác phù hợp hơn. Điều quan trọng không phải là thuốc có bị cấm hoàn toàn hay không, mà là việc sử dụng có phù hợp với từng người, đúng thời điểm và đúng loại thuốc hay không.

2.1. Những người đã từng có phản ứng dị ứng với thành phần của thuốc cần đặc biệt lưu ý.

Nếu trước đây bạn từng có phản ứng dị ứng với hoạt chất của thuốc hoặc với thành phần tá dược trong thuốc tránh thai khẩn cấp, đây là trường hợp không nên tiếp tục dùng lại cùng loại đó. Với thuốc chứa levonorgestrel, thông tin kê đơn của FDA nêu rõ không nên dùng nếu đã từng dị ứng với levonorgestrel hoặc bất kỳ thành phần nào của thuốc.

2.2. Người đang nghi ngờ đã có thai

Nếu đang nghi ngờ mình đã có thai từ trước, bạn không nên tự uống thuốc với hy vọng thuốc vẫn còn tác dụng. Lý do là thuốc tránh thai khẩn cấp không có hiệu quả khi thai đã hình thành. Trong tình huống này, việc tự uống thuốc có thể không mang lại lợi ích thực tế mà chỉ làm chậm việc kiểm tra và xử lý đúng hướng.

Tuy nhiên, cần hiểu đúng rằng “không nên dùng khi đã có thai” không đồng nghĩa với thuốc gây hại cho thai. Ý chính ở đây là thuốc không còn tác dụng tránh thai nữa nếu quá trình mang thai đã bắt đầu.

>>> Xem thêm: Mẹo vặt phát hiện có thai sau 7 ngày: Sự thật khiến nhiều người bất ngờ

2.3. Người đang dùng thuốc hoặc thảo dược có thể làm giảm hiệu quả thuốc tránh thai khẩn cấp

Đây là nhóm đối tượng thường dễ bị bỏ qua. Một số loại thuốc có thể làm giảm tác dụng của thuốc tránh thai khẩn cấp, từ đó làm tăng nguy cơ mang thai ngoài ý muốn. Những thuốc thường được nhắc đến gồm một số thuốc điều trị động kinh, một số thuốc điều trị lao, một số thuốc điều trị HIV, thuốc kháng nấm Griseofulvin và thảo dược St John’s wort. Khi đang dùng các thuốc này, bạn không nên tự chọn thuốc tránh thai khẩn cấp mà nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ để được hướng dẫn phương án phù hợp hơn.

2.4. Người đang cho con bú nhưng chưa rõ mình sẽ dùng loại nào

Người đang cho con bú không phải lúc nào cũng bị cấm dùng thuốc tránh thai khẩn cấp, nhưng đây là nhóm cần cẩn thận khi chọn loại thuốc. Một số nguồn cho thấy levonorgestrel thường là lựa chọn phù hợp hơn trong thời kỳ cho con bú, trong khi ulipristal cần được cân nhắc kỹ hơn tùy từng hướng dẫn và từng bối cảnh lâm sàng. Vì vậy, nếu đang cho con bú, bạn không nên tự mua thuốc theo kinh nghiệm truyền miệng mà nên hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi dùng.

>>> Xem thêm: Bạn chưa rõ mình có thuộc nhóm không nên uống thuốc tránh thai khẩn cấp không? [Tư vấn ngay]

Ngoài các nhóm kể trên, vẫn có những người không hẳn bị chống chỉ định nhưng cần hỏi chuyên môn trước khi uống. Chẳng hạn, nếu bạn đang có bệnh lý nền phức tạp, đang dùng nhiều loại thuốc cùng lúc, vừa sinh con chưa lâu hoặc không chắc mình đang ở giai đoạn nào của chu kỳ, việc được tư vấn trước sẽ giúp tránh dùng sai loại thuốc hoặc dùng sai thời điểm. 

Bên cạnh đó, người từng uống thuốc tránh thai khẩn cấp nhưng sau đó vẫn trễ kinh kéo dài, ra máu bất thường hoặc đau bụng nhiều cũng không nên tiếp tục tự xử lý ở những lần sau. Trong trường hợp này, cần nghĩ đến khả năng thuốc không đạt hiệu quả như mong muốn hoặc có vấn đề khác cần được kiểm tra.

Nếu dùng thuốc khi bản thân không phù hợp hoặc dùng sai loại thuốc, vấn đề lớn nhất là thuốc có thể kém hiệu quả hơn, từ đó làm tăng nguy cơ mang thai ngoài ý muốn. Đây là lý do phần “ai không nên uống thuốc tránh thai khẩn cấp” không chỉ dừng ở chuyện an toàn, mà còn liên quan trực tiếp đến hiệu quả tránh thai thực tế.

Ngoài ra, người dùng vẫn có thể gặp các tác dụng phụ như buồn nôn, đau đầu, mệt mỏi, đau bụng hoặc rối loạn kinh nguyệt. Những biểu hiện này thường không nghiêm trọng và thường chỉ kéo dài ngắn ngày, nhưng nếu dùng trong bối cảnh không phù hợp, người dùng rất dễ vừa lo lắng, vừa chủ quan, lại vừa bỏ lỡ thời điểm chọn biện pháp hiệu quả hơn.

Để dùng thuốc tránh thai khẩn cấp đúng cách, bạn nên nhớ một số điểm sau:

• Chỉ dùng trong tình huống khẩn cấp, không dùng thay cho biện pháp tránh thai thường xuyên.
• Uống càng sớm càng tốt sau quan hệ không an toàn.
• Báo cho bác sĩ hoặc dược sĩ biết các thuốc đang dùng, kể cả thuốc nam, thảo dược và thực phẩm bổ sung.
• Nếu đang cho con bú, thừa cân, béo phì hoặc nghi ngờ đã có thai, không nên tự chọn thuốc.
• Nếu sau khi uống bị trễ kinh kéo dài, đau bụng nhiều hoặc ra máu bất thường, nên kiểm tra sớm.

Trong thực tế, thuốc tránh thai khẩn cấp có thể hữu ích trong những tình huống ngoài ý muốn, nhưng chỉ thật sự phát huy giá trị khi được dùng đúng người và đúng hoàn cảnh. Nếu không chắc mình có thuộc nhóm phù hợp hay không, việc hỏi ý kiến chuyên môn trước khi uống sẽ an toàn hơn nhiều so với tự đoán.

>>> Xem thêm: Bạn đang dùng thuốc khác và lo ảnh hưởng đến hiệu quả tránh thai? [Hỏi bác sĩ]
 

Ai không nên uống thuốc tránh thai khẩn cấp? Câu trả lời không phải là một danh sách quá dài các trường hợp bị cấm tuyệt đối, mà chủ yếu là những nhóm không nên tự ý dùng như người dị ứng với thành phần thuốc, người đang nghi ngờ đã có thai, người đang dùng thuốc có thể gây tương tác, người cho con bú nhưng chưa rõ loại thuốc phù hợp, hoặc người có cân nặng cao cần được tư vấn lựa chọn. Hiểu rõ điều này sẽ giúp bạn dùng thuốc an toàn hơn và tránh phụ thuộc vào quyết định vội vàng trong lúc lo lắng.