Cách hạ sốt đúng cách: Hướng dẫn an toàn cho người lớn và trẻ em

Sốt là hiện tượng nhiệt độ cơ thể tăng cao hơn mức bình thường. Đây là phản ứng tự nhiên của cơ thể trước các tác nhân như virus, vi khuẩn hoặc tình trạng viêm nhiễm. Trong nhiều trường hợp, sốt cho thấy hệ miễn dịch đang hoạt động để chống lại nguyên nhân gây bệnh.

Nhiệt độ cơ thể bình thường của con người thường dao động trong khoảng từ 36,5 đến 37,5 độ C và có thể thay đổi nhẹ tùy thời điểm trong ngày hoặc mức độ vận động. Khi nhiệt độ vượt ngưỡng này, cơ thể được xem là đang bị sốt.

• Ở người lớn, nhiệt độ từ khoảng 37,5 độ C trở lên thường được xem là sốt. 
• Với trẻ em, khi đo nhiệt độ ở nách trên 38 độ C thì được coi là sốt. 

Sốt có thể ở mức nhẹ, trung bình hoặc cao, trong đó sốt trên 39 độ C cần được theo dõi sát vì có nguy cơ gây mệt nhiều và biến chứng nếu kéo dài.

>>> Xem thêm: Con bị sốt phải làm sao? 5 cách hạ sốt an toàn tại nhà cho bé

Không phải mọi trường hợp sốt đều cần hạ ngay. Mục tiêu của việc hạ sốt là giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn và phòng ngừa biến chứng, chứ không phải dập sốt bằng mọi giá.

• Trong trường hợp sốt nhẹ, người bệnh vẫn tỉnh táo, ăn uống được và không có triệu chứng bất thường, có thể ưu tiên nghỉ ngơi, bù nước và theo dõi thêm. Sốt nhẹ trong thời gian ngắn thường không nguy hiểm và có thể tự giảm khi cơ thể kiểm soát được tác nhân gây bệnh.
• Ngược lại, việc hạ sốt nên được cân nhắc khi người bệnh sốt cao, cảm thấy rất mệt, đau đầu, đau nhức nhiều hoặc khi trẻ em sốt kèm quấy khóc, bỏ ăn. Với người có bệnh nền, thể trạng yếu hoặc trẻ nhỏ, việc theo dõi và hạ sốt đúng thời điểm càng quan trọng hơn.

Khi người lớn bị sốt, điều quan trọng đầu tiên là cho cơ thể được nghỉ ngơi đầy đủ. Thân nhiệt tăng cao khiến cơ thể mất nước nhanh hơn bình thường, vì vậy người bệnh cần uống nhiều nước để bù lại lượng nước đã mất. Nước lọc, nước trái cây hoặc dung dịch bù nước đều có thể sử dụng nếu phù hợp.

Người sốt nên mặc quần áo rộng, thoáng để giúp cơ thể tỏa nhiệt tốt hơn, tránh mặc đồ quá dày hoặc trùm kín vì có thể làm nhiệt độ tăng thêm. Trong trường hợp sốt gây khó chịu, có thể lau người bằng nước ấm, dùng khăn mềm lau nhẹ ở trán, cổ, nách và bẹn để hỗ trợ hạ nhiệt.

Thuốc hạ sốt chỉ nên dùng khi cần thiết và phải dùng đúng liều. paracetamol hoặc ibuprofen là những thuốc thường được sử dụng, tuy nhiên không nên tự ý kết hợp nhiều loại thuốc hạ sốt cùng lúc. Nếu sốt không giảm hoặc kéo dài dù đã dùng thuốc, người bệnh cần theo dõi thêm và cân nhắc đi khám.

>>> Xem thêm: Thuốc giảm đau, hạ sốt Paracetamol

Trẻ em là đối tượng nhạy cảm khi bị sốt nên cần được theo dõi cẩn thận hơn. Khi trẻ sốt, bố mẹ cần đảm bảo trẻ được uống đủ nước để tránh mất nước. Với trẻ nhỏ, có thể cho bú mẹ nhiều hơn hoặc dùng dung dịch bù nước theo hướng dẫn nếu cần.

Trẻ sốt không nên mặc quá nhiều quần áo hoặc ủ kín vì điều này có thể làm nhiệt độ cơ thể tăng cao hơn. Quần áo mỏng, thoáng sẽ giúp trẻ dễ chịu hơn. Bố mẹ cũng nên cho trẻ nghỉ ngơi nhiều, tránh vận động mạnh khi đang sốt.

Lau người cho trẻ bằng nước ấm là biện pháp hỗ trợ hạ sốt an toàn. Nên dùng khăn mềm lau nhẹ nhàng, không chà xát mạnh. Thuốc hạ sốt cho trẻ cần được sử dụng đúng loại, đúng liều theo cân nặng và độ tuổi. Paracetamol và ibuprofen là những thuốc thường được dùng cho trẻ em, trong khi aspirin không được khuyến cáo sử dụng cho trẻ vì có nguy cơ gây biến chứng nguy hiểm.

Với trẻ sơ sinh hoặc trẻ nhỏ, việc dùng thuốc cần đặc biệt thận trọng và nên tham khảo ý kiến nhân viên y tế nếu bố mẹ chưa chắc chắn.

>>> Xem thêm: Thuốc giảm đau, kháng viêm Ibuprofen 400

Một số người có thói quen kết hợp nhiều loại thuốc hạ sốt cùng lúc với mong muốn hạ sốt nhanh, nhưng điều này có thể gây quá liều và tác dụng phụ nguy hiểm. Ngoài ra, việc chườm lạnh, lau người bằng cồn hoặc hạ sốt liên tục khi chưa cần thiết cũng là những sai lầm phổ biến.

Hạ sốt sai cách không chỉ không giúp người bệnh nhanh khỏi mà còn có thể làm tình trạng sức khỏe xấu hơn, đặc biệt ở trẻ em và người có bệnh nền.

• Người bệnh nên được đưa đến cơ sở y tế khi sốt cao trên 39 độ C và không giảm sau khi đã áp dụng các biện pháp hạ sốt, hoặc khi sốt kéo dài nhiều ngày. 
• Trẻ em cần được đi khám ngay nếu sốt kèm co giật, khó thở, li bì hoặc bỏ ăn hoàn toàn. 
• Với người lớn, sốt kèm đau ngực, khó thở, phát ban bất thường hoặc có bệnh nền cũng là dấu hiệu cần được thăm khám sớm.

Cách hạ sốt đúng không chỉ giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn mà còn góp phần hạn chế những rủi ro không cần thiết. Việc hiểu rõ sốt là gì, khi nào cần hạ sốt và áp dụng đúng cách cho từng đối tượng sẽ giúp việc chăm sóc sức khỏe tại nhà an toàn hơn. Trong những trường hợp không chắc chắn hoặc có dấu hiệu bất thường, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được tư vấn và xử trí kịp thời.