Đau hông phải: 8 bệnh lý thường gặp và dấu hiệu cảnh báo cần lưu ý

Đau hông phải là cảm giác đau, nhức hoặc khó chịu xuất hiện ở vùng hông bên phải, khu vực nối giữa thân mình và đùi. Cơn đau có thể xảy ra tại hông hoặc lan ra vùng lưng, bụng dưới hay xuống chân, tùy thuộc vào nguyên nhân. Mức độ đau rất khác nhau, có thể âm ỉ kéo dài hoặc đau rõ khi vận động, thường tăng khi đi lại, ngồi ghế thấp, ngồi bắt chéo chân hoặc nằm nghiêng về bên phải.

Cần lưu ý rằng đau hông phải không phải là một bệnh riêng lẻ mà là một biểu hiện lâm sàng. Triệu chứng này có thể liên quan đến hệ cơ xương khớp hoặc các cơ quan nội tạng nằm ở vùng bụng và chậu bên phải.

Đau hông phải có thể xuất hiện trong nhiều bệnh lý khác nhau. Việc đánh giá vị trí đau, tính chất cơn đau và các triệu chứng đi kèm giúp định hướng nguyên nhân chính xác hơn.

2.1. Viêm khớp háng và thoái hóa khớp háng

Đau hông phải có thể là biểu hiện thường gặp của viêm khớp háng và thoái hóa khớp háng, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc người thường xuyên lao động nặng. Khi sụn khớp bị tổn thương hoặc mòn dần theo thời gian, sự cọ xát giữa các đầu xương có thể gây đau và viêm tại khớp háng.

Người bệnh thường cảm thấy đau sâu trong khớp, kèm theo cứng hông rõ vào buổi sáng hoặc sau khi ngồi lâu. Cơn đau tăng khi đi bộ, leo cầu thang, đứng lên ngồi xuống hoặc cúi người và có thể làm hạn chế vận động nếu bệnh tiến triển.

2.2. Các bệnh lý cột sống thắt lưng

Thoái hóa cột sống thắt lưng, gai cột sống hoặc thoát vị đĩa đệm có thể gây đau lan từ vùng thắt lưng xuống hông phải. Tình trạng này xảy ra khi các cấu trúc cột sống bị thoái hóa hoặc chèn ép rễ thần kinh.

Đau thường có tính chất âm ỉ, kéo dài, đôi khi lan xuống chân và có thể kèm cảm giác tê hoặc yếu chi dưới. Các triệu chứng thường rõ hơn khi ngồi lâu, đứng lâu, mang vác nặng hoặc thay đổi tư thế đột ngột.

2.3. Viêm gân và tổn thương mô mềm quanh hông

Viêm gân quanh khớp háng xảy ra khi các gân nối giữa cơ và xương bị kích thích hoặc viêm do vận động lặp đi lặp lại, ngồi lâu hoặc mất cân bằng cơ. Người bệnh thường cảm thấy đau khu trú ở một bên hông, tăng khi xoay hông, co duỗi chân hoặc đứng lên ngồi xuống.

Cơn đau có thể âm ỉ kéo dài hoặc đau rõ khi vận động mạnh. Nếu không được nghỉ ngơi và điều chỉnh thói quen sinh hoạt, tình trạng này có thể kéo dài và ảnh hưởng đến khả năng vận động.

2.4. Bệnh lý thận phải

Một số bệnh lý tại thận phải như sỏi thận, nhiễm trùng thận hoặc tình trạng ứ nước ở thận có thể gây đau vùng lưng eo và lan ra hông phải. Đau do thận thường xuất hiện ở vùng bên hông phía sau, khác với đau khớp háng thường đau sâu trong khớp.

Mức độ đau có thể từ âm ỉ đến dữ dội và thường tăng khi vận động mạnh. Người bệnh có thể kèm theo mệt mỏi, buồn nôn hoặc các rối loạn tiểu tiện, tùy vào mức độ tổn thương.

2.5. Nhiễm trùng đường tiết niệu

Nhiễm trùng đường tiết niệu thường gây tiểu buốt, tiểu gấp và cảm giác khó chịu vùng chậu. Trong trường hợp nhiễm trùng lan lên thận, người bệnh có thể xuất hiện đau vùng lưng hoặc đau vùng bên hông, kèm sốt, ớn lạnh, buồn nôn và tiểu bất thường. Khi có các dấu hiệu này, nên đi khám sớm để được đánh giá và điều trị phù hợp.

2.6. Bệnh lý gan mật

Một số vấn đề gan mật có thể gây đau hoặc tức vùng bụng trên bên phải, đôi khi lan ra sau lưng. Nếu kèm vàng da, chán ăn, khó tiêu hoặc sụt cân, người bệnh nên đi khám để được đánh giá. 

2.7. Viêm ruột thừa

Viêm ruột thừa là tình trạng cấp cứu cần được nhận biết sớm. Về mặt y khoa, cơn đau thường khởi phát ở vùng quanh rốn hoặc giữa bụng, sau đó tập trung dần về vùng bụng dưới bên phải, còn gọi là hố chậu phải. Do vị trí này nằm gần vùng hông, nhiều người có thể nhầm lẫn với đau hông phải.

Đau do viêm ruột thừa thường tăng dần, liên tục và có thể kèm theo sốt, buồn nôn, nôn hoặc bụng căng. Khi nghi ngờ viêm ruột thừa, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế sớm để thăm khám và xử trí kịp thời.

>>> Xem thêm: Dấu hiệu nhận biết sớm và cách xử lý kịp thời khi đau ruột thừa

2.8. Bệnh lý phụ khoa ở nữ giới

Ở nữ giới, đau hông phải đôi khi liên quan các vấn đề phụ khoa. Cơn đau thường cảm nhận sâu vùng chậu, có thể lan sang hông và hay đi kèm rối loạn kinh nguyệt hoặc dấu hiệu bất thường. Người bệnh nên thăm khám chuyên khoa để xác định nguyên nhân và tránh bỏ sót bệnh lý. 

• Tư thế sinh hoạt không phù hợp

Ngồi làm việc sai tư thế, ngồi ghế quá thấp trong thời gian dài hoặc thường xuyên bắt chéo chân có thể làm thay đổi trục chịu lực của khớp hông và cột sống. Lâu dần, các cơ và khớp bị căng kéo hoặc chèn ép, dẫn đến đau hông phải.

• Mang vác nặng và lao động quá sức

Việc thường xuyên mang vác vật nặng, đặc biệt khi nâng sai tư thế, làm tăng áp lực lên khớp hông và cột sống thắt lưng. Tình trạng này có thể khiến khớp hông bị quá tải và xuất hiện đau nhức kéo dài.

• Chấn thương vùng hông và cột sống

Các chấn thương do tai nạn giao thông, té ngã hoặc va chạm mạnh nếu không được thăm khám và xử trí đúng cách có thể để lại di chứng đau hông phải, nhất là khi vận động hoặc thay đổi tư thế.

• Thừa cân béo phì

Trọng lượng cơ thể lớn làm tăng áp lực lên khớp hông và hệ xương khớp. Khi khớp phải chịu tải vượt quá khả năng chịu đựng trong thời gian dài, nguy cơ đau hông và thoái hóa khớp sẽ tăng lên.

• Lối sống ít vận động

Ít vận động khiến cơ vùng hông, lưng và đùi suy yếu, giảm khả năng nâng đỡ và ổn định khớp hông. Khi cơ không đủ khỏe và linh hoạt, vùng hông dễ bị đau ngay cả với những tác động nhẹ.

Người bị đau hông phải nên đi khám khi cơn đau ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày hoặc làm gián đoạn giấc ngủ. Nếu cơn đau không cải thiện sau khoảng 2 tuần tự chăm sóc, đặc biệt khi không rõ nguyên nhân, người bệnh nên đi khám.

Cứng hông kéo dài sau khi ngủ dậy, đặc biệt kéo dài hơn 30 phút, có thể gợi ý bệnh lý cơ xương khớp mạn tính và cần được đánh giá y tế. 

Ngoài ra, người bệnh nên đi khám sớm nếu đau kèm theo các dấu hiệu như đau lan xuống chân, cảm giác tê hoặc yếu chi dưới, sốt, buồn nôn, rối loạn tiểu tiện hoặc các dấu hiệu phụ khoa bất thường ở nữ giới.

Trong trường hợp đau khởi phát đột ngột và dữ dội, vùng hông sưng nóng, da đổi màu, không thể đi lại hoặc không chịu được trọng lượng lên chân phải, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay để được xử trí kịp thời.

Với các trường hợp đau mức độ nhẹ, người bệnh có thể nghỉ ngơi hợp lý, massage nhẹ vùng lưng hông để thư giãn cơ. 

Chườm lạnh phù hợp khi đau cấp tính hoặc nghi ngờ chấn thương mới, giúp giảm viêm và sưng. Chườm ấm thích hợp hơn với đau kéo dài, cứng khớp buổi sáng hoặc căng cơ, giúp tăng lưu thông máu và thư giãn cơ. Cần tránh chườm nóng lên vùng đang sưng hoặc viêm cấp.

Ngâm nước ấm và uống đủ nước mỗi ngày cũng hỗ trợ giảm khó chịu và cải thiện tuần hoàn. Nếu đau không cải thiện hoặc nghi ngờ liên quan bệnh lý, người bệnh nên đi khám để được chỉ định xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh khi cần. Phương pháp điều trị sẽ phụ thuộc nguyên nhân cụ thể và tình trạng của từng người.

Phòng ngừa đóng vai trò quan trọng trong hạn chế đau hông phải. 

• Người bệnh nên duy trì tư thế sinh hoạt đúng, tránh ngồi lâu và hạn chế thói quen bắt chéo chân. Khi phải ngồi lâu, nên đứng dậy vận động nhẹ định kỳ để giảm áp lực lên khớp hông và cột sống.
• Duy trì vận động đều đặn giúp tăng độ linh hoạt và sức bền của cơ vùng hông, lưng và bụng. Các hoạt động nhẹ nhàng như đi bộ hoặc các bài tập kéo giãn phù hợp giúp giảm nguy cơ tái phát đau hông. Kiểm soát cân nặng, uống đủ nước và ăn uống cân bằng giúp giảm gánh nặng cho khớp và hỗ trợ chức năng thận.
• Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm các bệnh lý tiềm ẩn liên quan đến cơ xương khớp, thận, gan mật hoặc phụ khoa. Khi có tiền sử đau hông phải, người bệnh nên theo dõi sát triệu chứng và đi khám sớm nếu cơn đau xuất hiện trở lại hoặc có dấu hiệu bất thường.

Đau hông phải là triệu chứng thường gặp nhưng không nên chủ quan, bởi tình trạng này có thể liên quan đến nhiều bệnh lý khác nhau, từ cơ xương khớp đến các cơ quan nội tạng. Việc nhận biết sớm đặc điểm cơn đau, các yếu tố nguy cơ và dấu hiệu cảnh báo giúp người bệnh chủ động theo dõi sức khỏe và lựa chọn thời điểm đi khám phù hợp. Bên cạnh việc điều trị theo chỉ định y tế khi cần thiết, duy trì tư thế sinh hoạt đúng, vận động hợp lý và kiểm soát các yếu tố nguy cơ đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa đau hông phải tái phát, góp phần bảo vệ sức khỏe và chất lượng cuộc sống lâu dài.