Khi nào không nên dùng thuốc tránh thai khẩn cấp? Những trường hợp cần lưu ý

Thuốc tránh thai khẩn cấp là biện pháp dùng sau quan hệ không an toàn hoặc sau khi biện pháp tránh thai thất bại, chẳng hạn như quên thuốc tránh thai hằng ngày hoặc bao cao su bị rách. Thuốc hoạt động chủ yếu bằng cách trì hoãn hoặc ngăn rụng trứng, từ đó làm giảm khả năng thụ thai. Tùy loại thuốc, thời gian sử dụng có thể khác nhau. Loại chứa levonorgestrel thường cần dùng trong vòng 72 giờ sau quan hệ, còn loại chứa ulipristal acetate có thể dùng trong vòng 120 giờ. Dù vậy, điểm chung là thuốc càng được dùng sớm thì hiệu quả thường càng cao. Thuốc tránh thai khẩn cấp không phải là biện pháp dùng thường xuyên và cũng không thay thế cho các phương pháp tránh thai ổn định lâu dài.

Không có quá nhiều chống chỉ định tuyệt đối với thuốc tránh thai khẩn cấp, nhưng vẫn có những tình huống bạn không nên tự ý dùng vì thuốc có thể không còn phù hợp, không còn hiệu quả hoặc cần đổi sang lựa chọn khác. Điều quan trọng không chỉ là có dùng được hay không, mà là dùng đúng thời điểm, đúng loại thuốc và đúng tình huống.

• Trường hợp đầu tiên là khi bạn đã biết hoặc nghi ngờ mình có thai. Khi thai đã hình thành, thuốc tránh thai khẩn cấp không còn tác dụng ngừa thai nữa. Với levonorgestrel, nhãn thuốc của FDA nêu rõ chống chỉ định trong trường hợp đã biết hoặc nghi ngờ có thai. Vì vậy, nếu đang lo mình đã mang thai từ trước, việc tự uống thuốc thường không mang lại lợi ích thực tế.
• Trường hợp thứ hai là khi bạn từng dị ứng với thành phần của thuốc. Nếu trước đây đã có phản ứng dị ứng với levonorgestrel, ulipristal hoặc tá dược trong thuốc, bạn không nên tự dùng lại cùng loại đó vì có thể làm xuất hiện phản ứng không mong muốn. Đây là nhóm ít gặp nhưng cần được chú ý vì nhiều người thường bỏ qua tiền sử dị ứng thuốc khi mua thuốc khẩn cấp.
• Một trường hợp rất quan trọng khác là khi bạn đang dùng thuốc hoặc thảo dược có thể làm giảm hiệu quả của thuốc tránh thai khẩn cấp. Khi đó, nguy cơ mang thai ngoài ý muốn có thể tăng lên nếu vẫn tự uống mà không được tư vấn.
• Bạn cũng không nên tiếp tục phụ thuộc vào thuốc tránh thai khẩn cấp nếu đã dùng nhiều lần trong thời gian ngắn. Đây không phải là biện pháp tránh thai được thiết kế để sử dụng thường xuyên. Việc dùng lặp lại có thể khiến chu kỳ kinh nguyệt dễ bị xáo trộn hơn và cũng cho thấy bạn đang cần một phương pháp tránh thai ổn định hơn.

• Ngoài những tình huống trên, vẫn có những trường hợp không hẳn bị cấm dùng nhưng cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi quyết định. Một ví dụ là người đang cho con bú. 
• Người thừa cân hoặc béo phì cũng là nhóm cần thận trọng. Một số hướng dẫn cho thấy thuốc tránh thai khẩn cấp có thể không phù hợp hoặc kém hiệu quả hơn ở người có cân nặng cao, đặc biệt với một số loại thuốc uống. Trong trường hợp này, việc được tư vấn trước khi dùng sẽ giúp chọn giải pháp phù hợp hơn thay vì chỉ mua thuốc theo thói quen.
• Ngoài ra, nếu bạn đang dùng steroid để điều trị hen nặng hoặc có bệnh lý nền phải dùng thuốc dài ngày, thuốc tránh thai khẩn cấp cũng có thể không phải lựa chọn phù hợp để tự dùng. 

>>> Xem thêm: Bạn chưa chắc mình có nên dùng thuốc tránh thai khẩn cấp không? [Tư vấn ngay]

Để hạn chế rủi ro, bạn chỉ nên dùng thuốc tránh thai khẩn cấp khi thực sự cần thiết và dùng càng sớm càng tốt sau quan hệ không an toàn. Khi mua thuốc, nên báo cho dược sĩ hoặc bác sĩ biết tất cả các thuốc đang sử dụng, kể cả thuốc nam, thảo dược và thực phẩm bổ sung, vì tương tác thuốc là yếu tố dễ bị bỏ sót nhưng lại ảnh hưởng rõ đến hiệu quả tránh thai.

Bên cạnh đó, nếu sau khi uống thuốc bạn bị nôn sớm, đau bụng dưới dữ dội, trễ kinh kéo dài hoặc ra máu bất thường, không nên tiếp tục tự xử lý ở nhà. Một số tài liệu của WHO và FDA cho thấy nôn trong vài giờ đầu có thể ảnh hưởng đến hiệu quả thuốc, còn đau bụng dưới dữ dội sau dùng cần được chú ý để loại trừ những vấn đề bất thường khác.

>>> Xem thêm: Xem thêm: Bạn đang dùng thuốc khác và lo ảnh hưởng đến hiệu quả tránh thai? [Hỏi bác sĩ]

Khi nào không nên dùng thuốc tránh thai khẩn cấp là câu hỏi không thể trả lời chỉ bằng một danh sách ngắn các trường hợp bị cấm tuyệt đối. Thực tế, đa số người vẫn có thể dùng thuốc, nhưng có những tình huống bạn không nên tự ý sử dụng như khi đã nghi ngờ có thai, từng dị ứng thành phần thuốc, đang dùng thuốc gây tương tác, đang cho con bú nhưng chưa rõ loại phù hợp, hoặc có cân nặng cao khiến hiệu quả thuốc có thể giảm. Nếu bạn không chắc mình có thuộc nhóm cần tránh hay không, hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng vẫn là cách an toàn hơn.