Viêm tuyến tiền liệt là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách kiểm soát bệnh

Tuyến tiền liệt là một cơ quan thuộc hệ sinh dục nam, nằm dưới bàng quang và bao quanh đoạn đầu của niệu đạo. Cơ quan này có nhiệm vụ sản xuất dịch tiền liệt, một thành phần quan trọng của tinh dịch, giúp nuôi dưỡng và hỗ trợ quá trình di chuyển của tinh trùng.

Viêm tuyến tiền liệt là tình trạng tuyến tiền liệt bị viêm hoặc sưng, có thể xảy ra do nhiễm khuẩn hoặc các yếu tố không liên quan đến vi khuẩn. Tình trạng viêm này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hệ tiết niệu và chức năng sinh lý nam giới. Trên lâm sàng, bệnh có thể biểu hiện ở dạng cấp tính hoặc mạn tính, với mức độ triệu chứng rất khác nhau giữa từng người bệnh.

Viêm tuyến tiền liệt không xuất phát từ một nguyên nhân duy nhất mà thường liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau, có thể phối hợp và tác động lẫn nhau.

2.1. Yếu tố vi sinh vật

Đường tiết niệu và đường tiêu hóa là nơi tồn tại nhiều loại vi khuẩn, trong đó phổ biến là E. coli, Proteus, Enterobacter. Các vi khuẩn này có thể xâm nhập vào tuyến tiền liệt thông qua niệu đạo, gây viêm tuyến tiền liệt cấp tính hoặc mạn tính. Trong một số trường hợp, vi khuẩn còn có thể lan ngược theo đường dẫn tinh, dẫn đến viêm mào tinh hoặc viêm tinh hoàn.

2.2. Phản ứng viêm và miễn dịch

Không phải tất cả các trường hợp viêm tuyến tiền liệt đều tìm thấy vi khuẩn khi xét nghiệm. Ở một số người, tình trạng viêm có thể liên quan đến phản ứng của hệ miễn dịch sau nhiễm trùng đường tiểu hoặc liên quan đến hội chứng đau vùng chậu mạn tính. Những trường hợp này thường gây triệu chứng kéo dài nhưng khó xác định nguyên nhân cụ thể.

2.3. Tác động từ thủ thuật và chấn thương

Các thủ thuật y khoa như đặt ống thông tiểu, sinh thiết tuyến tiền liệt hoặc can thiệp qua niệu đạo có thể gây tổn thương mô tuyến tiền liệt. Ngoài ra, chấn thương vùng chậu do tai nạn, vận động mạnh hoặc chơi thể thao cũng có thể là yếu tố khởi phát tình trạng viêm.

>>> Xem thêm: Tổng quan về hội chứng đau vùng chậu mãn tính (CPPS)

2.4. Trường hợp không xác định rõ nguyên nhân

Trong thực tế lâm sàng, có những trường hợp viêm tuyến tiền liệt không tìm được nguyên nhân cụ thể dù người bệnh có triệu chứng rõ ràng. Những trường hợp này cần được theo dõi và đánh giá toàn diện để loại trừ các bệnh lý khác.

Triệu chứng viêm tuyến tiền liệt có thể khác nhau tùy theo nguyên nhân, mức độ viêm và thời gian mắc bệnh. Một số người có biểu hiện rầm rộ, trong khi những người khác chỉ có triệu chứng nhẹ hoặc không rõ ràng.

• Các rối loạn tiểu tiện là biểu hiện thường gặp, bao gồm tiểu buốt, tiểu rát, tiểu khó, tiểu ngập ngừng hoặc tiểu nhiều lần, đặc biệt là vào ban đêm. 
• Người bệnh cũng có thể cảm thấy luôn muốn đi tiểu dù lượng nước tiểu mỗi lần không nhiều. Nước tiểu có thể đục hoặc có lẫn máu trong một số trường hợp.
• Bên cạnh đó, người bệnh có thể cảm thấy đau vùng bụng dưới, đau bẹn, đau lưng dưới hoặc đau vùng đáy chậu, nhất là khu vực giữa bìu và trực tràng. 
• Đau dương vật, tinh hoàn hoặc đau khi xuất tinh cũng có thể xuất hiện. 
• Trong thể cấp tính, các triệu chứng toàn thân như sốt, ớn lạnh, đau nhức cơ và mệt mỏi thường rõ rệt hơn.

4.1. Viêm tuyến tiền liệt cấp tính do vi khuẩn

Dạng này thường khởi phát đột ngột với triệu chứng nặng. Người bệnh có thể bị đau buốt khi đi tiểu, sốt cao, ớn lạnh, đau vùng chậu và cảm giác mệt mỏi rõ rệt. Một số trường hợp có thể thấy máu trong nước tiểu hoặc tinh dịch.

4.2. Viêm tuyến tiền liệt mạn tính do vi khuẩn

Các triệu chứng của dạng mạn tính thường nhẹ hơn so với thể cấp nhưng kéo dài trên ba tháng và có xu hướng tái phát. Người bệnh có thể gặp tiểu rát, tiểu gấp, đau vùng chậu hoặc đau khi xuất tinh, ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.

4.3. Viêm tuyến tiền liệt mạn tính không do vi khuẩn

Dạng này thường liên quan đến hội chứng đau vùng chậu mạn tính. Người bệnh có các triệu chứng tương tự viêm mạn tính do vi khuẩn nhưng xét nghiệm không phát hiện tác nhân gây nhiễm trùng.

4.4. Viêm tuyến tiền liệt không có triệu chứng

Một số trường hợp viêm tuyến tiền liệt không gây triệu chứng rõ ràng và chỉ được phát hiện tình cờ khi thăm khám các bệnh lý khác. Thông thường, trường hợp này không cần điều trị nếu không gây ảnh hưởng đến sức khỏe.

• Viêm tuyến tiền liệt có thể gặp ở nam giới trẻ tuổi hoặc trung niên, đặc biệt là trên 50 tuổi. 
• Những người có tiền sử viêm tuyến tiền liệt, nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc nhiễm trùng cơ quan sinh dục có nguy cơ cao hơn.
• Ngoài ra, suy giảm miễn dịch, đặt ống thông tiểu, sinh thiết tuyến tiền liệt, uống ít nước, thường xuyên ngồi lâu, làm việc trong môi trường rung lắc hoặc chịu áp lực tâm lý kéo dài cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

• Nếu không được kiểm soát phù hợp, viêm tuyến tiền liệt có thể dẫn đến một số biến chứng như viêm mào tinh, áp xe tuyến tiền liệt hoặc nhiễm trùng lan sang các mô lân cận. 
• Bệnh cũng có thể gây rối loạn chức năng sinh dục, làm thay đổi chất lượng tinh trùng và tinh dịch, từ đó ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.
• Bên cạnh các biến chứng thể chất, tình trạng đau kéo dài và tái phát nhiều lần có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần, gây lo âu hoặc trầm cảm. 
• Trong những trường hợp nặng, viêm tuyến tiền liệt cấp tính có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết.

7.1. Khi nào người bệnh nên đi khám

Người bệnh nên đến cơ sở y tế khi xuất hiện các triệu chứng tiểu buốt, tiểu khó, đau vùng chậu kéo dài hoặc sốt. Việc thăm khám sớm đặc biệt cần thiết nếu có biểu hiện tiểu ra máu, xuất tinh có lẫn máu, đau nhiều ở lưng dưới hoặc các triệu chứng ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt và chất lượng sống.

7.2. Chẩn đoán viêm tuyến tiền liệt

Chẩn đoán viêm tuyến tiền liệt cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa tiết niệu. Bác sĩ sẽ đánh giá dựa trên triệu chứng lâm sàng, tiền sử bệnh và thăm khám tuyến tiền liệt qua trực tràng để nhận định kích thước, mật độ và mức độ nhạy cảm của tuyến.

Các xét nghiệm hỗ trợ chẩn đoán có thể bao gồm xét nghiệm và cấy nước tiểu, cấy dịch niệu đạo, siêu âm qua ngả trực tràng nhằm đánh giá cấu trúc tuyến tiền liệt. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định chụp cộng hưởng từ hoặc xét nghiệm PSA để hỗ trợ đánh giá và loại trừ các bệnh lý khác.

7.3. Nguyên tắc điều trị và kiểm soát viêm tuyến tiền liệt

Việc điều trị viêm tuyến tiền liệt phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ bệnh, với mục tiêu chính là kiểm soát triệu chứng, giảm viêm và hạn chế tái phát. Trong trường hợp viêm tuyến tiền liệt do vi khuẩn, bác sĩ có thể chỉ định kháng sinh phù hợp dựa trên kết quả xét nghiệm.

Ngoài ra, các thuốc hỗ trợ giảm đau, chống viêm hoặc cải thiện triệu chứng tiểu tiện có thể được cân nhắc theo từng trường hợp cụ thể. Bên cạnh điều trị bằng thuốc, thay đổi lối sống như uống đủ nước, hạn chế rượu bia, vận động phù hợp, tránh ngồi lâu và giảm áp lực vùng chậu đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ kiểm soát bệnh.

>>> Xem thêm: Thuốc hỗ trợ điều trị phì đại tiền liệt tuyến
 

Viêm tuyến tiền liệt là bệnh lý thường gặp ở nam giới, có thể ảnh hưởng đến hệ tiết niệu, chức năng sinh dục và chất lượng cuộc sống. Mặc dù bệnh thường không làm tăng nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt, nhưng khả năng tái phát và kéo dài đòi hỏi người bệnh cần được theo dõi và kiểm soát đúng cách. Khi có dấu hiệu nghi ngờ, việc thăm khám sớm giúp chẩn đoán chính xác và hỗ trợ kiểm soát bệnh an toàn, hiệu quả hơn.