lcp

Cần tây: Đặc điểm, công dụng và cách dùng hiệu quả


Cần tây hay còn được gọi là Rau cần tây, thuộc họ Hoa tán với danh pháp khoa học là Apiaceae. Cây cần tây không chỉ là một loại rau mà còn là một thảo dược quý. Cần tây nhiều tác dụng như: Thanh lọc máu, kích thích tiêu hóa, bồi bổ hệ thống thần kinh và cung cấp khoáng chất cần thiết cho cơ thể. Cần tây là một loại thảo dược được sử dụng trong rất nhiều bài thuốc điều trị bệnh của y học cổ truyền từ hàng trăm năm về trước. Tuy nhiên, việc dùng Cần tây sai cách hoặc không đúng liều lượng có thể gây ra các tác dụng không mong muốn. Vì vậy, để tìm hiểu rõ hơn về những đặc tính của cây Cần tây cũng như tác dụng, cách dùng, lưu ý, hãy cùng Medigo đọc thêm trong bài viết dưới đây.

Thông tin chung

  • Tên tiếng Việt: Cây cần tây, Rau cần tây
  • Tên khoa học: Apium graveolens L.
  • Họ: Apiaceae (Hoa tán)
  • Công dụng: Trị hen suyễn, khó thở, viêm phế quản, viêm màng phổi, trướng bụng, đầy hơi, tiêu hóa kém.

Mô tả cây Cần tây

Cây thảo sống dai, thân mọc thẳng, đứng, cao tới 1,5m, nhẵn, có nhiều rãnh dọc, chia nhiều cành mọc đứng.Lá ở gốc có cuống, hình thuôn hay ba cạnh, hơi có dạng 5 cạnh, xẻ ba hay chia ba thuỳ cho tới phía giữa phiến, các thuỳ hình ba cạnh, dạng mắt chim, tù có khía lượn tai bèo. Lá giữa và ngọn không cuống, chia 3 hoặc xẻ 3 hoặc không chia thuỳ. Cụm hoa gồm nhiều tán.Rau cần ta: Cuống dài hơn các tán bên. Không có tổng bao. Hoa nhỏ màu trắng nhạt. cán quả chia đôi, mang hai quả hình cầu, dạng trứng, nhẵn, có cạnh lồi chạy dọc, không nổi rõ lắm.

Phân bố, thu hoạch và chế biến

Phân bố: Nguồn gốc xuất xứ từ bờ biển Đại Tây Dương và Địa Trung Hải. Cần tây được trồng lâu đời tại các nước Châu Âu để làm thức ăn và làm thuốc lợi tiểu. Cây mới di nhập vào nước ta, hiện tại được trồng phổ biến ở nhiều nơi để làm rau ăn. Hiện tại, vị thuốc được trồng nhiều ở nước ta tại các vùng thung lũng, đầm lầy như Quãng Ngãi, Bình Định, Lâm Đồng,…

Thu hoạch và chế biến: Cần tây có thể thu hoạch quanh năm, thường dùng để ăn sống, ép nước hoặc chế biến kèm các món ăn khác.

Bộ phận sử dụng của Cần tây

Toàn thân Cần tây được ứng dụng để là thuốc điều trị bệnh.

Rễ, củ, quả được chưng cất thành tinh dầu và làm gia vị.

Thành phần hóa học

Toàn cây Cần tây có tinh dầu. Quả cây Cần tây có đến 90,5% là nước, 1,95% hợp chất Nitơ, 0,07% chất béo, 1,15% xenluloza và 1,31% chất tro. Khi chưng cất thì lượng tinh dầu thu được là 2 - 3%. Tinh dầu không có màu, rất loãng, mùi thơm đặc trưng. Thành phần chủ yếu của tinh dầu là những Cacbua Tecpen, D - Limonen, Silinen, Sesquitecpen Stinben, Giaiacola, Lacton Sednolit, Anhydrit secdanoic. Mùi rau Cần tây là do hai hợp chất oxy này. Ngoài ra, Cần tây còn chứa một số acol hai vòng. Rau Cần tây chứa nhiều loại vitamin và các chất quan trọng như: Vitamin A, B và C, các acid amin, tinh dầu và nguyên tố vi lượng.

Tính vị, quy kinh

Vị ngọt, cay, mùi thơm nồng.

Tác dụng của Cần tây

Theo y học cổ truyền: 

Thanh nhiệt, chỉ ho, kích thích tiêu hóa, lợi tiểu.

Theo y học hiện đại:

Nhờ các thành phần giàu chất dinh dương thiết yếu cho cơ thể (vitamin, muối khoáng, acid amin,...) nên Cần tây thường được dùng trong chữa các chứng bệnh liên quan đến suy nhược cơ thể, thiếu chất, thần kinh yếu.

Cần tây được dùng trong điều trị các bệnh: Ho lao, sốt, thấp khớp, sỏi thận, sỏi niệu đạo, bệnh về gan, phổi, béo phì, mỡ máu.

Ngoài ra, Cần tây dùng ngoài trị vết thương, mụn nhọt, ung thư, nứt, nẻ. Tinh dầu quả cần tây được dùng trong công nghiệm là thơm cao thịt chế thành viên.

Liều lượng và cách dùng Cần tây

Dùng khô: Liều từ 16 - 25g, đem sắc uống. Ngày dùng 2 - 3 lần.

Dùng tươi: Lấy 500g Cần tây đã làm sạch, cắt khúc vừa phải, giã nát, thêm nước đun sôi để nguội, lấy nước uống trong ngày.

Bài thuốc chữa bệnh từ Cần tây

Trị chứng huyết áp cao: Để điều trị chứng cao huyết áp, dùng 50g cây Cần tây (cả thân và lá) sắc với 3 bát nước con với lửa nhỏ. Khi cạn còn 1 chén là dùng được, chia thành 3 lần, uống trong ngày.

Nước sắc Cần tây có thể tăng tuần hoàn máu, bổ não. Ngoài ra, hoạt chất apigenin có tác dụng điều hòa huyết áp và tăng sự co giãn của mạch máu. Điều này giúp khí huyết lưu thông tốt hơn và ngăn ngừa nguy cơ tăng huyết áp.

Chú ý: Nếu huyết áp đã hạ thì phải ngừng thuốc.

Chữa mỡ trong máu cao: Dùng Cần tây và Táo đen phân lượng bằng nhau sắc nước uống hàng ngày, có thể dùng thay nước. Hoặc người bệnh cũng có thể sử dụng nước ép cây Cần tây để sử dụng hàng ngày.

Thời gian sử dụng từ 30 - 45 ngày là mỡ trong máu sẽ giảm rõ rệt. Hàm lượng Magnesium và sắt trong Cần tây có thể làm giảm lượng mỡ trong máu rất tốt. Ngoài ra, sử dụng thường xuyên có thể điều trị chứng thiếu máu, xuất huyết,…

Trị bệnh đi tiểu nước đục: Dùng rễ Cần tây đem sắc nước uống ngày 2 lần sáng và tối khi đói trong khoảng 3 - 7 ngày có tác dụng làm nước tiểu hết đục.

Cách làm: Lấy 10 bộ rễ cây cần tây cắt sát gốc với đường kính 2cm đã rửa sạch sắc với khoảng 500ml, đun lửa cho tới khi còn lại khoảng 200ml dùng để uống.

Trị bệnh gout, nhiễm trùng máu, phong thấp: Thường xuyên dùng Cần tây làm rau trong các bữa ăn hàng ngày hoặc uống nước ép Cần tây giúp cải thiện tình trạng máu tăng acid ở những bệnh nhân bị gout, nhiễm trùng máu hay phong thấp.

Giúp xương chắc khỏe, tăng chiều cao: Cần tây chứa nhiều canxi, magie, vitamin K có thể giúp xương chắc khỏe, hỗ trợ làm tăng chiều cao. Ngoài ra, hoạt chất polyacetylene là một hợp chất kháng viêm tự nhiên có trong Cần tây có tác dụng hỗ trợ điều trị bệnh viêm xương khớp. Bổ sung Cần tây vào bữa ăn hàng ngày, ép nước uống hoặc sử dụng tinh chất Cần tây thường xuyên để hỗ trợ các vấn đề xương khớp.

Bệnh đường hô hấp: Đem hạt Cần tây sắc lấy nước uống mỗi ngày có tác dụng cải thiện tình trạng các bệnh đường hô hấp như: Suyễn, viêm phế quản, lao phổi, viêm màng phổi.

Chữa mất ngủ: Dùng Cần tây vào bữa cơm tối (món rau hoặc nước ép) giúp ngủ ngon hơn nhờ tác dụng làm thư giãn dây thần kinh của các chất kiềm có trong cần tây.

Ngừa sỏi thận: Thường xuyên sử dụng Cần tây có thể ngăn ngừa và hỗ trợ điều trị sỏi thận và mật.

Lưu ý khi sử dụng Cần tây

Theo y học cổ truyền, Cần tây vị ngọt, đắng, tính mát có thể ích khó, lợi tỳ, điều hòa khí huyết, thanh nhiệt, giảm ho,… Tuy nhiên, để sử dụng Cần tây đạt hiệu quả tốt nhất, người dùng nên lưu ý:

Cần tây xung khắc với dưa chuột. Do đó, không dùng hai sản phẩm này cùng nhau.

Hải sản như sò lông, nghêu, hàu có tính hàn. Do đó, kết hợp chung dễ làm cơ thể bị lạnh, thiếu dương khí, gây ra một số bệnh lý.

Thịt thỏ dùng kèm Cần tây có thể gây rụng tóc.

Một số đối tượng không nên dùng Cần tây:

Người huyết áp thấp không nên dùng Cần tây thường xuyên.

Người có bệnh ngoài da sử dụng Cần tay có thể gây ngứa, lở loét, vẩy nến.

Phụ nữ mang thai, đặc biệt là trong 3 tháng đầu. Cần tây có thể gây ra tình trạng lưu thai ngoài ý muốn.

Người hư tỳ nhược dùng Cần tây có thể làm tổn thương trung dương, ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa.

Bảo quản Cần tây

Để nơi khô, thoáng mát, tránh nấm mốc.

Trên đây là các thông tin về đặc điểm, hình ảnh, công dụng và các bài thuốc từ cây Cần tây. Cây cần tây không chỉ là một loại rau mà còn là một thảo dược quý. Mong rằng những thông tin mà Medigo chia sẻ sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về loại dược liệu này.

Dược sĩ

Dược sĩ Nguyên Đan

Chuyên ngành: Dược sĩ Đại Học

Tôi là Nguyễn Hoàng Nguyên Đan, hiện đang là dược sĩ nhập liệu, quản lý lưu kho sản phẩm và biên soạn nội dung THUỐC tại ứng dụng MEDIGO. Với kiến thức đã học tại Đại học Y Dược TPHCM và hơn 4 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực y dược, tôi mong muốn mang đến cho cộng đồng những kiến thức về thuốc và sức khỏe hữu ích nhất.

Sản phẩm có thành phần Cần tây

Bác sĩ tư vấn

Danh sách bác sĩ
Bạn cần tư vấn ngay với bác sĩ? Đội ngũ bác sĩ tận tâm, giỏi chuyên môn luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn