lcp

Hồng Sâm: Đặc điểm, công dụng và bài thuốc trị bệnh


Hồng sâm thuộc họ Nhân sâm với danh pháp khoa học là Araliaceae. Hồng sâm là tên gọi theo cách chế biến của nhân sâm, từ những củ sâm đủ 6 năm tuổi có chất lượng tốt nhất. Hồng sâm có nguồn gốc từ Hàn Quốc và mới được du nhập vào nước ta trong thời gian gần đây. Trong y học, Hồng sâm có tác dụng làm tăng cường miễn dịch, cải thiện mệt mỏi, cải thiện lưu thông máu, tăng cường trí nhớ, chống oxy hóa và các tác dụng có lợi đối với sức khỏe phụ nữ mãn kinh.

Mặc dù là một loại thảo dược có rất nhiều công dụng quý và được sử dụng rộng rãi, nhưng việc dùng Hồng sâm sai cách hoặc không đúng liều lượng có thể gây ra các tác dụng không mong muốn. Vì vậy, để tìm hiểu rõ hơn về những đặc tính của Hồng sâm cũng như tác dụng, cách dùng, lưu ý, hãy cùng Medigo đọc thêm trong bài viết dưới đây.

hồng sâm

Thông tin chung

  • Tên tiếng Việt: Hồng Sâm.
  • Tên khoa học: Radix Ginseng Rubra.
  • Họ: Nhân sâm (Araliaceae).
  • Công dụng: Hồng sâm có tác dụng làm tăng cường miễn dịch, cải thiện mệt mỏi, cải thiện lưu thông máu, tăng cường trí nhớ, chống oxy hóa và các tác dụng có lợi đối với sức khỏe phụ nữ mãn kinh.

Mô tả Hồng sâm

Hồng sâm là vị thuốc được chế biến từ củ Nhân sâm tươi.

Nhân sâm là loài cây thảo sống lâu năm, cao khoảng 0,6m. Rễ phát triển thành củ to. Lá mọc thành vòng, cuống lá dài, lá kép gồm các lá chét mọc thành hình chân vịt. Sự phát triển của cây Nhân sâm như sau:

  • Cây 1 năm tuổi có một lá với 3 lá chét.
  • Cây 2 năm tuổi có một lá với 5 lá chét.
  • Cây 3 năm tuổi có 2 lá kép với 5 lá chét.
  • Cây 4 năm tuổi có 3 lá kép với 5 lá chét.
  • Cây 5 năm tuổi trở lên thì có 4 - 5 lá kép, với 5 lá chét.

Mỗi lá chét có hình trứng, mép lá có hàng răng cưa sâu.

Rễ củ hình chùy hoặc hình trụ tròn, dài 3 - 10cm, đường kính củ khoảng 1 - 2 cm. Bề mặt củ Nhân sâm thấu minh có màu nâu đỏ, có các khối màu nâu vàng xám không thấu minh, rãnh dọc, nếp nhăn và sẹo rễ nhỏ, phần trên có các đường vằn không rõ ràng, phần dưới có 2 - 3 rễ nhánh uốn cong chéo nhau. Thân rễ (hay còn gọi là Lô đầu) dài 1 - 2 cm, trên có sẹo rễ hình lõm (Lô uyển), có lúc mang 1 - 2 rễ bất định. Thể chất cứng giòn, mặt cắt bằng phẳng, chất gỗ.

hồng sâm

Phân bố, thu hoạch và chế biến

Phân bố: Nhân sâm phân bố ở nhiều quốc gia như Ấn Độ, Triều Tiên, Nhật Bản, Trung Quốc…nhưng nổi tiếng nhất vẫn là Nhân sâm Hàn Quốc.

Thu hoạch và chế biến: Thu hoạch cây nhân sâm, rửa sạch, sau khi chưng chế, phơi khô.

Bộ phận sử dụng của Hồng sâm

Bộ phận dùng là rễ phơi khô sau khi chế biến (chưng) của cây Nhân sâm.

tác dụng của hồng sâm

Thành phần hóa học

Thành phần hóa học gồm ginsenoside Rg1 (C42H72O14) và ginsenosides Re (C48H82O18). Ngoài ra còn các loại saponin khác nữa.

Tác dụng của Hồng sâm

Theo y học cổ truyền

Hồng sâm có công dụng Đại bổ nguyên khí, Phục mạch cố thoát, Ích khí nhiếp huyết.

Hồng sâm thường dùng trong các trường hợp cơ thể hư nhược, tay chân lạnh, mạch yếu, khí bất nhiếp huyết, băng lậu chảy máu, suy tim, sốc tim.

Theo y học hiện đại

Đối với bệnh ung thư

Hồng sâm giúp phòng chống ung thư bằng cách giảm sự phát triển của tế bào ung thư. Nghiên cứu cho thấy các chất Ginsenoside Rh2 và Rg3 có trong Hồng sâm còn có tác dụng làm giảm và ức chế quá trình tái phát cũng như phát triển lây lan rộng của tế bào ung thư.

Chống lão hóa và tăng cường thể lực

Nguyên nhân gây lão hóa là các gốc tự do có trong cơ thể. Trong Hồng sâm có thành phần tiêu diệt gốc tự do nên có hiệu quả làm chậm quá trình lão hóa, trong kéo dài tuổi thọ.

Bên cạnh đó, Hồng sâm cũng giúp cơ thể phục hồi thể lực, tăng cường sức đề kháng và cải thiện hệ miễn dịch.

Bệnh tiểu đường

Trong Hồng sâm có saponin giúp loại bỏ chất Alloxan và chất Streptozotocin. Đây là hai nguyên nhân gây tăng đường huyết, do đó dùng Hồng sâm cũng có hiệu quả làm hạ đường huyết, giảm nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường.

Điều hòa huyết áp và hạ cholesterol máu

Các saponin của Hồng sâm có tác dụng làm hạ cholesterol và triglycerid trong máu nên không chỉ ngăn được nguy cơ của bệnh xơ vữa động mạch mà còn có hiệu quả rất tốt trong điều hòa, ổn định cho cả người bị cao huyết áp và huyết áp thấp.

Phát triển trí não, tăng trí nhớ

Hồng sâm bổ sung calci và kích thích não hoạt động dẫn đến tăng cường phát triển trí nhớ.

Tăng cường tuần hoàn máu

Hồng sâm có tác dụng ngăn sự kết tập tiểu cầu nên không chỉ ngăn ngừa huyết khối, giúp máu lưu thông tốt mà còn giảm được nguy cơ gây bệnh tim mạch.

Tác dụng giải độc gan

Saponin trong Hồng sâm làm tăng hoạt động enzym liên quan tới sự thoái giáng ethanol và acetaldehyde, do đó đối với người hay uống rượu, để gan tránh được độc tính của rượu, trước khi uống nên dùng hoặc ngậm một chút Hồng sâm sẽ giúp gan thải độc.

Liều lượng và cách dùng Hồng sâm

Liều dùng: 3 - 9g.

Hồng sâm làm mềm, sau đó thái phiến mỏng, phơi khô hoặc nghiền mịn để dành dùng dần.

Bài thuốc chữa bệnh từ Hồng sâm

Hồng sâm tẩm mật ong

  • Chuẩn bị: Hồng sâm.
  • Thực hiện: Hồng sâm thái lát mỏng hoặc để nguyên củ sâm ngâm cùng mật ong để dùng (dùng trực tiếp hoặc ăn cùng với sữa chua).

Uống trà Hồng sâm

  • Chuẩn bị: Hồng sâm thái lát mỏng 1 - 2g.
  • Thực hiện: Hồng sâm pha với nước sôi, uống như trà. Có thể hãm trà vài lần cho đến khi mùi nhạt thì lấy bã Hồng sâm ăn.

Ngậm tan

  • Chuẩn bị: Hồng sâm thái lát mỏng.
  • Thực hiện: Cho vào miệng ngậm đến khi mềm thì nuốt, ngày dùng 2 – 3 lát.

Cháo Hồng sâm

  • Chuẩn bị: Hồng sâm 1 - 2g.
  • Thực hiện: Cho Hồng sâm thái lát vào sắc với nước, thêm gạo và nấu thành cháo ăn.

Lưu ý khi sử dụng Hồng sâm

Không dùng cùng Lê lô.

Không nên dùng Hồng sâm với mật ong cho người bệnh đái tháo đường.

Bảo quản Hồng sâm

Bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát.

Trên đây là các thông tin về đặc điểm, hình ảnh, công dụng và các bài thuốc từ Hồng sâm cũng như một số lưu ý cần quan tâm. Tuy nhiên, để bài thuốc mang lại tác dụng điều trị cao và hạn chế tác dụng phụ, người bệnh vẫn nên tham khảo chuyên gia về cách dùng và liều lượng. Mong rằng những thông tin mà Medigo chia sẻ sẽ giúp ích cho việc tham khảo của bạn đọc. 

Dược sĩ

Dược sĩ Nguyên Đan

Chuyên ngành: Dược sĩ Đại Học

Tôi là Nguyễn Hoàng Nguyên Đan, hiện đang là dược sĩ nhập liệu, quản lý lưu kho sản phẩm và biên soạn nội dung THUỐC tại ứng dụng MEDIGO. Với kiến thức đã học tại Đại học Y Dược TPHCM và hơn 4 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực y dược, tôi mong muốn mang đến cho cộng đồng những kiến thức về thuốc và sức khỏe hữu ích nhất.

Sản phẩm có thành phần Hồng sâm

Bác sĩ tư vấn

Danh sách bác sĩ
Bạn cần tư vấn ngay với bác sĩ? Đội ngũ bác sĩ tận tâm, giỏi chuyên môn luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn