lcp
Nội dung chính

    Nghệ đen


    Nghệ đen hay còn gọi là Nga truật, tam nại, ngải xanh, nghệ tím, nghệ đăm, bồng nga truật, xú thể khương, thanh khương, phá quan phủ, thuật dược, thuộc họ Gừng với danh pháp khoa học là Zingiberaceae. Thảo dược này nổi tiếng với tác dụng chữa đau dạ dày, ăn không tiêu, tắc kinh, nôn trớ ở trẻ em.

    Mặc dù là một loại thảo dược được sử dụng trong rất nhiều bài thuốc điều trị bệnh của y học cổ truyền từ hàng trăm năm về trước. Tuy nhiên, việc dùng Nghệ đen sai cách hoặc không đúng liều lượng có thể gây ra các tác dụng không mong muốn. Vì vậy, để tìm hiểu rõ hơn về những đặc tính của cây Nghệ đen cũng như tác dụng, cách dùng, lưu ý, hãy cùng Medigo đọc thêm trong bài viết dưới đây.
     

      Thông tin chung

      • Tên tiếng Việt: Nghệ đen, Nga truật, tam nại, ngải xanh, nghệ tím, nghệ đăm, bồng nga truật, xú thể khương, thanh khương, phá quan phủ, thuật dược.
      • Tên khoa học: Curcuma zedoaria.
      • Họ:  Gừng (Zingiberaceae).
      • Công dụng: Hành khí, phá huyết, chỉ thống, tiêu tích. Chủ trị: Kinh nguyệt huyết khối, bế kinh, đau bụng kinh, bụng đầy trướng đau do thực tích khí trệ.

      Mô tả cây Nghệ đen

      Thân rễ hình trứng, dài 4 – 6 cm, đường kính 2,5 – 4 cm, mặt ngoài màu nâu, vàng xám đến màu nâu xám, có những mấu nhô lên, hình vòng, các đốt dài khoảng 5 – 8 mm có những vân nhăn dọc nhỏ, những vết sẹo của rễ đã loại đi và vết nhô ra của nhánh ngang. Nhìn qua kính lúp, thấy mặt ngoài thân rễ phủ những lông thô. Chất rắn như sừng, khó cắt. Mặt cắt ngang màu nâu xám, có một vòng nâu xám nhạt ở giữa, phân cách trụ dày với phần vỏ dày 2 – 5mm. Mùi thơm nhẹ, đặc biệt, vị mát lạnh, hăng cay, đắng.

      Nghệ đen

      Phân bố, thu hoạch và chế biến

      Trồng bằng thân rễ. Thu hoạch vào mùa đông. Khi thu hái, cắt bỏ rễ con, đồ chín rồi phơi khô. Có khi thái mỏng rồi mới phơi khô, lại có khi trước lúc thái mỏng, đem củ ngâm dấm (600g nga truật ngâm trong 160g dấm, 160g nước), đun cho đến cạn, đem ra thái mỏng rồi phơi khô.

      Nga truật: Lấy Nga truật khô, ngâm qua, rửa sạch, đồ mềm, thái lát mỏng, phơi hay sấy khô.

      Thố Nga truật (chế giấm): Lấy lát Nga truật sạch, tẩm giấm một đêm, 600 g Nga truật, ngâm trong 160 ml giấm, 160 ml nước, đun đến thấu lõi (cạn chất lỏng), sao đến khô.

      Bộ phận sử dụng của Nghệ đen

      Thân rễ.

      Nghệ đen

      Thành phần hóa học

      Nga truật chứa sesquiterpin và tinh dầu. các sesquiterpen thuộc nhiều nhóm:

      Germacran: curdion, dehydrocurdion, furanogermenon, furanodien, isofuranodienon…

      Eleman: zedoaron, curzerenon, epicurzerenon, curzeren,…

      Cadinan: curzenon.

      Eudesman: curcolon.

      Guainan: procurrcumenol, curcumadiol, isocur-cumenol, zedoarondiol, zedoarol và một số chất thuộc các nhóm khác: curcumenon, curcumanolid A, curcumanolid B.

      Ngoài ra còn có 1 số chất khác như curcumin, tinh bột, tinh dầu và các nguyên tố vi lượng ( Sr, Zn, Cu, Ni, Fe, Mn, Ti, Cr, Pb, Ca, K).

      Nghệ đen

      Tác dụng của Nghệ đen

      Theo y học cổ truyền

      Tính vị

      - Theo Khai Báo Bản Thảo: dược liệu có tính ôn, vị cay, đắng, không có độc

      - Theo Y Học Khải Nguyên: Dược liệu này có vị đắng, tính bình

      - Theo Trung Quốc Dược Học Đại Từ Điển: dược liệu có vị đắng, cay, tính ấm

      Quy kinh

      Nghệ đen có khả năng đi vào các kinh: Can, Phế, Tỳ, túc Quyết âm Can.

      Tác dụng

      Hành khí, phá huyết, chỉ thống, tiêu tích. Chủ trị: Kinh nguyệt huyết khối, bế kinh, đau bụng kinh, bụng đầy trướng đau do thực tích khí trệ.

      Theo y học hiện đại

      Ngăn ngừa, hỗ trợ tiêu diệt các tế bào ung thư và làm giảm tác dụng phụ của hóa trị

      Kháng viêm, ngăn chặn quá trình kích hoạt phản ứng viêm trong cơ thể.

      Chống oxy hóa, ức chế sự phát triển của các gốc tự do gây hại

      Giảm đau do các chứng viêm xương khớp, đau răng hay do các vấn đề ở dạ dày

      Liều lượng và cách dùng Nghệ đen

      Ngày dùng 6 – 9 g, dạng thuốc sắc hay hoàn tán. Thường phối hợp với các vị thuốc khác.

      Bài thuốc chữa bệnh từ Nghệ đen

      1. Chữa ăn không tiêu, chướng bụng, đầy hơi

      Chuẩn bị 25g nghệ đen và một quả tim lợn

      Sơ chế tim lợn sạch sẽ, thái miếng vừa ăn

      Nghệ đen cũng đem thái lát mỏng rồi nấu chung với tim lợn

      Nêm nếm gia vị cho vừa miệng, dọn ăn kèm với cơm

      Dùng liên tục trong 5 ngày đến 1 tuần giúp ăn uống dễ tiêu hơn và cải thiện các triệu chứng khó chịu khác ở bụng.

      2. Chữa nôn trớ ở trẻ khi bú sữa ở trẻ nhỏ

      Chuẩn bị 4g nghệ đen, 4 hạt muối ăn, ngưu hoàng lượng cỡ bằng hạt gạo

      Hòa nghệ đen với sữa và muối, nấu sôi trong khoảng 5 phút

      Tiếp tục thêm ngưu hoàng vào quậy tan ra

      Chia uống vài lần trong ngày.

      3. Chữa ăn uống không ngon miệng, hoa mắt, chóng mặt

      Chuẩn bị một thang thuốc gồm: Đương quy, đào nhân, ngưu tất, hà thủ ô, sài hồ (mỗi vị 20g), lô hội (25g), nghệ đen và hoàng kỳ (mỗi vị 30g), long đởm thảo và đại hoàng (mỗi vị 10g).

      Đem thuốc sao vàng, thái nhỏ

      Cho tất cả vào bình thủy tinh, đổ rượu ngập mặt thuốc rồi ngâm trong 2 tuần.

      Khi sử dụng mỗi lần uống 20ml x 2-3 lần/ngày.

      4. Trị đau bụng kinh

      Thành phần của bài thuốc gồm 20g nghệ đen, 8g ngải cứu và 16g ích mẫu

      Cho 3 vị thuốc vào ấm sắc cùng 500ml nước, sắc cạn còn 200ml thì ngưng

      Chia thuốc làm 2 lần uống, mỗi lần 100ml. Dùng trước bữa ăn chính 

      **Lưu ý: Cần sử dụng bài thuốc này trước kỳ kinh khoảng 5 – 7 ngày.

      5. Chữa đau bụng từng cơn do bị nhiễm lạnh

      Chuẩn bị: Mộc hương 50g, củ nghệ đen 100g

      Tán cả 2 thành bột mịn, cho vào hũ có nắp đậy kín để bảo quản được lâu.

      Mỗi lần uống 2g. Dùng nước giấm pha loãng để uống thuốc.

      Lưu ý khi sử dụng Nghệ đen

      Tránh dùng nga truật trong các trường hợp bị khí huyết hư, có thai

      Nghệ đen có tính phá huyết nên không thích hợp sử dụng nếu bị rong kinh

      Những trường hợp cơ thể hư yếu mà có tích muốn dùng dược liệu thì cần phối hợp với một số vị như Sâm, Truật theo hướng dẫn của thầy thuốc.

      Uống nga truật có thể làm chậm quá trình đông máu. Vì vậy, cần ngưng dùng trước và sau khi phẫu thuật ít nhất 2 tuần.

      Bảo quản Nghệ đen

      Bảo quản vị thuốc ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh nơi có độ ẩm cao.

      Trên đây là các thông tin về đặc điểm, hình ảnh, công dụng và các bài thuốc từ Nghệ đen. Mong rằng những thông tin mà Medigo chia sẻ sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về loại dược liệu này.

      Dược sĩ

      Dược sĩ Nguyên Đan

      Chuyên ngành: Dược sĩ Đại Học

      Tôi là Nguyễn Hoàng Nguyên Đan, hiện đang là dược sĩ nhập liệu, quản lý lưu kho sản phẩm và biên soạn nội dung THUỐC tại ứng dụng MEDIGO. Với kiến thức đã học tại Đại học Y Dược TPHCM và hơn 4 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực y dược, tôi mong muốn mang đến cho cộng đồng những kiến thức về thuốc và sức khỏe hữu ích nhất.

      Sản phẩm có thành phần Nghệ đen

      Kit test nhanh Covid-19

      Viên uống Mật Ong Nghệ Đen Quang Minh lọ 120g viên

      13.000 đ - 25.000 đ

      MUA NGAY
      Kit test nhanh Covid-19

      Viên nghệ đen mật ong Xuân Nguyên lọ 100g

      30.000 đ - 76.000 đ

      Đã bán 8 lọ

      MUA NGAY
      Kit test nhanh Covid-19

      Hỗ trợ viêm dạ dày Viên mật ong nghệ đen Ban Mê Thuột lọ 120g

      45.000 đ - 95.000 đ

      Đã bán 3 lọ

      MUA NGAY
      Kit test nhanh Covid-19

      Hỗ trợ giảm viêm loét dạ dày, tá tràng Viên Dạ Dày Forte (Tất Thành Pharma) hộp 3 vỉ x 10 viên

      95.000 đ

      MUA NGAY
      Kit test nhanh Covid-19

      Thực phẩm hỗ trợ dạ dày Vị An hộp 30 viên

      88.300 đ

      MUA NGAY
      Kit test nhanh Covid-19

      Viên uống hỗ trợ điều trị viêm loét dạ dày, tá tràng An Dạ Kingphar hộp 1 lọ 40 viên

      120.000 đ - 148.500 đ

      MUA NGAY
      Kit test nhanh Covid-19

      Dung dịch dạ dày AMPELOGEL hộp 18 gói x 10ml

      5.500 đ - 19.000 đ

      Đã bán 289 gói

      MUA NGAY
      Kit test nhanh Covid-19

      Hỗn dịch bình dạ dày Khang HP hộp 15 gói x 15ml

      120.000 đ

      Đã bán 9 hộp

      MUA NGAY
      Kit test nhanh Covid-19

      Hỗ trợ viêm dạ dày Viên mật ong nghệ đen Ban Mê Thuột lọ 250g

      60.000 đ - 120.000 đ

      Đã bán 1 lọ

      MUA NGAY
      Kit test nhanh Covid-19

      Hỗ trợ giảm viêm loét dạ dày, tá tràng Nghệ Đen An Vị hộp 30 viên

      95.000 đ

      Đã bán 2 hộp

      MUA NGAY

      Bác sĩ tư vấn

      Danh sách bác sĩ
      Bạn cần tư vấn ngay với bác sĩ? Đội ngũ bác sĩ tận tâm, giỏi chuyên môn luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn