Thuốc giả và thuốc thật: Cách nhận biết chính xác và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng

Thuốc giả là sản phẩm được sản xuất và lưu hành một cách gian lận, cố ý làm sai lệch về

• Thành phần hoạt chất (không có, thiếu, hoặc sai hoạt chất).
• Hàm lượng không đúng với tiêu chuẩn công bố.
• Bao bì, nhãn mác, giả mạo tên thương hiệu hoặc nhà sản xuất.
• Nguồn gốc, xuất xứ không rõ ràng, không đạt tiêu chuẩn chất lượng.

Thuốc giả thường được tạo ra nhằm đánh lừa người dùng, khiến họ tin rằng đây là sản phẩm chính hãng. [Trích nguồn báo Nhân Dân Điện Tử]

chất lượng nghiêm ngặt, có đầy đủ:

• Số đăng ký thuốc do Bộ Y tế cấp.
• Nguồn gốc rõ ràng, có thông tin nhà sản xuất – nhà phân phối hợp pháp.
• Quy trình kiểm định chất lượng trước khi đưa ra thị trường.
• Bao bì và tem chống giả đúng chuẩn, có mã QR / Mã vạch truy xuất được.
• Tờ hướng dẫn sử dụng chi tiết, trùng khớp với thông tin trên hộp và trên viên thuốc.
   

Đặc điểm nhận biết thuốc thật:

• Bao bì in sắc nét, thông tin rõ ràng, không bị nhòe.
• Tem niêm phong còn nguyên vẹn.
• Mã QR / mã vạch quét được và dẫn về đúng nhà sản xuất.
• Viên thuốc đồng đều về màu sắc, kích thước, mùi.
• Mua tại nhà thuốc đạt chuẩn GPP, bệnh viện hoặc ứng dụng đã kiểm duyệt.

Theo Ministry of Health, trong khoảng thời gian từ 2024 đến giữa 2025, các cơ quan chức năng đã lấy mẫu gần 34.000 mẫu thuốc để kiểm định trong đó có khoảng 0,45% mẫu không đạt tiêu chuẩn chất lượng.

Tỷ lệ thuốc giả thuốc được công bố trong năm 2024 theo báo cáo chính thức là dưới 0,1%. 

Tuy vậy, các lực lượng chức năng vẫn liên tục phát hiện các đường dây sản xuất và buôn bán thuốc giả, thuốc kém chất lượng đặc biệt ngoài hệ thống bệnh viện, tại kênh bán lẻ, nhà thuốc tư nhân và qua thương mại điện tử. 

Đầu năm 2025, tại TP. HCM, một đường dây sản xuất và phân phối thuốc giả, phụ gia y học đã bị triệt phá. Cơ quan chức năng thu giữ 1.164 thùng thuốc thành phẩm, nguyên liệu, dụng cụ trong đó nhiều loại thuốc được quảng cáo chữa bệnh về xương khớp, tiêu hoá, thần kinh, tim mạch. 

Có trường hợp thuốc “giả” được làm nhái bao bì, nhãn mác  thậm chí in tên các công ty nước ngoài để đánh lừa người tiêu dùng nhằm lợi dụng tâm lý “thuốc ngoại nhập, uy tín cao”.

Các kênh phân phối rủi ro cao: nhà thuốc lẻ, quầy thuốc tư nhân không rõ nguồn gốc, cửa hàng online, mạng xã hội.

4.1. Không có tác dụng điều trị

Thuốc giả thường không chứa đúng hoạt chất hoặc chứa hàm lượng quá thấp so với tiêu chuẩn. Điều này khiến thuốc không mang lại hiệu quả điều trị, bệnh không thuyên giảm dù người dùng đã tuân thủ đúng liều lượng. Với một số bệnh cấp tính, việc dùng thuốc giả có thể khiến người bệnh bỏ lỡ “thời điểm vàng” để chữa trị.

4.2. Gây ngộ độc, dị ứng, tổn hại gan thận

Do không được kiểm định chất lượng, thuốc giả có thể chứa tạp chất, hóa chất độc hại, hoạt chất lạ và chất bảo quản vượt ngưỡng

Những thành phần này dễ gây ngộ độc cấp, dị ứng, nổi mẩn, khó thở, hoặc tổn thương gan, thận do cơ thể phải xử lý các chất không rõ nguồn gốc. Nhiều trường hợp đã phải nhập viện vì ngộ độc thuốc giả.

4.3. Làm bệnh nặng hơn, gây biến chứng nguy hiểm

Khi không được điều trị đúng cách, bệnh có thể tiến triển nặng hơn. Ví dụ:

• Dùng kháng sinh giả khiến tình trạng nhiễm khuẩn lan rộng.Dùng thuốc tim mạch huyết áp giả có thể gây đột quỵ, suy tim.
• Dùng thuốc điều trị tiểu đường giả có thể gây hôn mê hạ đường huyết hoặc tăng đường huyết nguy hiểm.

Hậu quả không chỉ là bệnh trở nặng mà còn có thể gây biến chứng, thậm chí đe dọa tính mạng.

4.4. Mất tiền và ảnh hưởng sức khỏe lâu dài

Sử dụng thuốc giả khiến người bệnh tốn kém chi phí mà không nhận được giá trị điều trị tương xứng. Ngoài ra, tiếp xúc lâu dài với các tạp chất độc hại trong thuốc giả có thể gây:

• Suy giảm chức năng gan thận
• Mất cân bằng nội tiết
• Rối loạn miễn dịch
• Tích tụ chất độc trong cơ thể

Đây là hậu quả âm thầm nhưng nghiêm trọng, gây ảnh hưởng đến sức khỏe trong thời gian dài.

Kiểm tra bao bì, tem chống giả, mã QR: Thuốc thật có bao bì in sắc nét, thông tin rõ ràng và tem chống giả nguyên vẹn. Khi quét mã QR hoặc mã vạch, bạn sẽ thấy thông tin sản phẩm trùng khớp. Nếu bao bì mờ, lem màu, tem dán lệch hoặc mã QR không quét được, rất có thể đó là thuốc giả.

Kiểm tra số đăng ký thuốc trên Cục Quản lý Dược: Thuốc thật luôn có số đăng ký hợp pháp do Bộ Y tế cấp. Bạn có thể tra cứu số này trên website của Cục Quản lý Dược để đối chiếu thông tin. Nếu không tìm thấy số đăng ký hoặc thông tin không trùng khớp, hãy nghi ngờ về nguồn gốc thuốc.

Đối chiếu thông tin trên hộp, nhãn và tờ hướng dẫn: Thông tin trên hộp, vỉ thuốc và tờ hướng dẫn của thuốc thật luôn đồng nhất. Nếu bạn thấy sự khác biệt về tên thuốc, số lô, hạn dùng hoặc các lỗi in ấn, đó là dấu hiệu thuốc giả. Sự không đồng bộ là lỗi thường gặp nhất ở sản phẩm làm giả.

Dựa vào mùi, màu sắc và hình dạng viên thuốc: Thuốc thật có màu sắc đều, hình dạng chuẩn và mùi nhẹ đặc trưng. Thuốc giả thường bị loang màu, dễ vỡ, bề mặt không đồng nhất hoặc có mùi lạ. Chỉ cần quan sát kỹ, bạn sẽ nhận ra sự khác biệt.

Kiểm tra giá sản phẩm: Thuốc thật thường có mức giá ổn định giữa các nhà thuốc. Nếu một sản phẩm được bán rẻ bất thường, thấp hơn nhiều so với giá thị trường, bạn nên cảnh giác. Giá quá rẻ thường là chiêu tiêu thụ thuốc giả hoặc thuốc kém chất lượng.

>>> Xem thêm Đặt thuốc online qua ứng dụng Medigo: Xu hướng chăm sóc sức khỏe hiện đại

Nếu bạn muốn đảm bảo 100% mua đúng thuốc thật, đúng chuẩn và an toàn cho sức khỏe, hãy lựa chọn đặt thuốc qua ứng dụng Medigo. Hệ thống nhà thuốc đối tác trên Medigo đều đạt chuẩn GPP, được kiểm duyệt chặt chẽ về nguồn gốc chất lượng trước khi cung cấp đến người dùng.

Khi đặt thuốc trên ứng dụng, bạn sẽ được dược sĩ tư vấn 24/7, hỗ trợ kiểm tra đơn thuốc, hướng dẫn sử dụng và giải đáp mọi thắc mắc về sản phẩm. Medigo cũng hiển thị rõ giá bán, số đăng ký, thông tin nhà sản xuất, giúp bạn dễ dàng đối chiếu, từ đó hạn chế tối đa rủi ro mua phải thuốc giả, thuốc kém chất lượng