Thuốc tránh thai khẩn cấp: Cách dùng, hiệu quả và những điều cần biết để sử dụng an toàn

Thuốc tránh thai khẩn cấp là biện pháp ngừa thai được sử dụng sau khi quan hệ tình dục không an toàn. Mục đích chính của thuốc là làm giảm khả năng mang thai ngoài ý muốn nếu được dùng trong một khoảng thời gian nhất định sau quan hệ.

Khác với các phương pháp tránh thai lâu dài, thuốc tránh thai khẩn cấp chỉ được sử dụng trong những tình huống cần thiết và không nên dùng thường xuyên.

Thuốc tránh thai khẩn cấp hoạt động chủ yếu thông qua việc tác động lên nội tiết tố và quá trình sinh sản của cơ thể.

Một trong những cơ chế quan trọng là trì hoãn hoặc ức chế sự rụng trứng, từ đó làm giảm khả năng gặp nhau giữa trứng và tinh trùng. Bên cạnh đó, thuốc có thể làm thay đổi môi trường nội mạc tử cung, khiến việc làm tổ của trứng đã thụ tinh trở nên khó khăn hơn.

Ngoài ra, thuốc còn có thể ảnh hưởng đến sự di chuyển của tinh trùng, làm giảm khả năng thụ tinh. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng thuốc không có tác dụng nếu phôi đã làm tổ trong tử cung.

3.1. Phân loại theo thời gian tác dụng

Hiện nay, thuốc tránh thai khẩn cấp thường được phân loại dựa trên khoảng thời gian hiệu quả sau khi quan hệ, phổ biến là loại 72 giờ và loại 120 giờ. Ngoài ra, thuốc có thể ở dạng một viên hoặc hai viên, tùy theo thành phần và cách sử dụng.

3.2. Một số thuốc tránh thai khẩn cấp thường gặp

• Victoria One Step

Victoria One Step là thuốc tránh thai khẩn cấp dạng viên uống chứa levonorgestrel 1,5mg, thường được sử dụng trong vòng 72 giờ sau khi quan hệ tình dục không an toàn hoặc khi biện pháp tránh thai khác không đạt hiệu quả. Thuốc không cần kê đơn và có thể dùng vào bất kỳ thời điểm nào của chu kỳ kinh, trừ khi đã trễ kinh.

Thuốc được dùng đường uống với liều một viên duy nhất. Hiệu quả của thuốc cao hơn khi sử dụng càng sớm sau quan hệ. Trong trường hợp nôn trong vòng khoảng 3 giờ sau khi uống, có thể cần dùng lại liều khác theo hướng dẫn chuyên môn.

Cơ chế tác dụng của levonorgestrel chủ yếu là ức chế hoặc trì hoãn rụng trứng, đồng thời làm thay đổi nội mạc tử cung, từ đó làm giảm khả năng thụ tinh và làm tổ. Tuy nhiên, thuốc không có hiệu quả nếu quá trình làm tổ đã xảy ra.

Victoria One Step không được khuyến cáo sử dụng cho phụ nữ đang mang thai, người có bệnh gan nặng, tiền sử huyết khối hoặc chảy máu âm đạo chưa rõ nguyên nhân. Sau khi dùng thuốc, chu kỳ kinh có thể thay đổi nhẹ, bao gồm đến sớm hoặc trễ vài ngày.

Một số tác dụng không mong muốn có thể gặp gồm buồn nôn, chóng mặt, đau đầu hoặc căng tức ngực. Những biểu hiện này thường nhẹ và thoáng qua.

• Mifrednor 

Mifrednor là thuốc tránh thai khẩn cấp dạng viên nén chứa mifepriston 10mg, được sử dụng trong vòng tối đa 120 giờ sau quan hệ không an toàn. Đây là thuốc cần kê đơn và thường được sử dụng trong những trường hợp cần khoảng thời gian can thiệp dài hơn so với nhóm levonorgestrel.

Thuốc được dùng bằng đường uống với liều một viên duy nhất. Tương tự các thuốc khác, hiệu quả phụ thuộc nhiều vào thời điểm sử dụng, trong đó việc dùng sớm vẫn mang lại hiệu quả cao hơn.

Mifepriston là một chất đối kháng progesteron, hoạt động bằng cách ức chế quá trình rụng trứng, làm gián đoạn sự phát triển của nội mạc tử cung và ảnh hưởng đến khả năng làm tổ của trứng đã thụ tinh. Ngoài ra, thuốc còn có thể tác động đến thể vàng và nội tiết sinh sản.

Thuốc không được sử dụng cho phụ nữ đang mang thai, nghi ngờ mang thai hoặc đang cho con bú. Một số đối tượng cần thận trọng khi sử dụng bao gồm người có bệnh lý tuyến thượng thận hoặc đang điều trị bằng corticosteroid.

Các tác dụng không mong muốn có thể gặp gồm buồn nôn, đau bụng dưới, mệt mỏi, chóng mặt hoặc thay đổi chu kỳ kinh. Tình trạng trễ kinh có thể xảy ra và cần được theo dõi nếu kéo dài.

Ngoài ra, mifepriston có thể tương tác với một số thuốc như thuốc chống động kinh, Rifampicin hoặc thuốc kháng nấm, do đó cần thông báo với bác sĩ về các thuốc đang sử dụng.

• Bocinor

Bocinor là thuốc tránh thai khẩn cấp dạng viên uống chứa levonorgestrel 1,5mg, được sử dụng trong vòng 72 giờ sau khi quan hệ không an toàn. Thuốc không cần kê đơn và có cơ chế tương tự các thuốc cùng nhóm.

Thuốc được dùng đường uống với liều một viên duy nhất. Người dùng nên uống càng sớm càng tốt để tăng hiệu quả. Nếu nôn trong vòng vài giờ sau khi uống, có thể cần bổ sung liều khác theo hướng dẫn.

Levonorgestrel trong thuốc giúp trì hoãn rụng trứng và làm thay đổi nội mạc tử cung, từ đó làm giảm khả năng thụ thai. Tuy nhiên, thuốc không có tác dụng khi phôi đã làm tổ.

Bocinor không được khuyến cáo sử dụng cho phụ nữ mang thai, người có bệnh gan nặng, tiền sử huyết khối hoặc các bệnh lý liên quan đến nội tiết và mạch máu. Ngoài ra, hiệu quả của thuốc có thể giảm ở người có rối loạn hấp thu.

Sau khi sử dụng, đa số trường hợp vẫn có kinh bình thường, nhưng một số người có thể gặp tình trạng rối loạn kinh nguyệt, trễ kinh hoặc ra máu bất thường. Các tác dụng không mong muốn thường gặp gồm buồn nôn, mệt mỏi, đau bụng dưới hoặc chóng mặt.

Cũng cần lưu ý rằng thuốc có thể tương tác với một số thuốc cảm ứng enzym gan như phenytoin, carbamazepin hoặc rifampicin, làm giảm hiệu quả tránh thai.

Để đạt hiệu quả, thuốc nên được uống càng sớm càng tốt sau khi quan hệ. Việc trì hoãn có thể làm giảm khả năng ngừa thai của thuốc.

Trong trường hợp bị nôn trong vòng vài giờ sau khi uống, có thể cần bổ sung liều khác theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Sau khi dùng thuốc, nên sử dụng thêm các biện pháp tránh thai khác như bao cao su cho đến kỳ kinh tiếp theo.

>>> Xem thêm: Hướng dẫn sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp an toàn: Dấu hiệu uống thuốc tránh thai khẩn cấp thành công

Hiệu quả của thuốc tránh thai khẩn cấp phụ thuộc nhiều vào thời điểm sử dụng. Thuốc thường có hiệu quả cao hơn khi dùng sớm, đặc biệt trong vòng 24 giờ đầu sau quan hệ.

Tuy nhiên, đây không phải là biện pháp tránh thai tuyệt đối. Trong một số trường hợp, vẫn có thể xảy ra mang thai dù đã sử dụng thuốc. Vì vậy, thuốc không nên được xem là phương pháp thay thế cho các biện pháp tránh thai thường xuyên.

Sau khi sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp, một số người có thể gặp các biểu hiện như buồn nôn, đau đầu, chóng mặt hoặc mệt mỏi. Ngoài ra, thay đổi chu kỳ kinh nguyệt cũng là một tác dụng thường gặp.

Những biểu hiện này thường ở mức độ nhẹ và có thể tự cải thiện sau một thời gian. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài hoặc trở nên nghiêm trọng, người dùng nên tham khảo ý kiến bác sĩ.

Thuốc tránh thai khẩn cấp chỉ nên dùng trong những tình huống cần thiết và không nên sử dụng nhiều lần trong cùng một chu kỳ kinh. Việc lạm dụng có thể ảnh hưởng đến nội tiết và chu kỳ kinh nguyệt.

Ngoài ra, thuốc không có tác dụng phòng ngừa các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Do đó, việc sử dụng các biện pháp bảo vệ như bao cao su vẫn rất quan trọng.

Sau khi dùng thuốc, nếu có dấu hiệu trễ kinh kéo dài hoặc nghi ngờ mang thai, người dùng nên đi khám để được kiểm tra và tư vấn phù hợp.
 

Thuốc tránh thai khẩn cấp là một giải pháp hỗ trợ trong những tình huống cần thiết nhằm giảm nguy cơ mang thai ngoài ý muốn. Tuy nhiên, để sử dụng an toàn và hiệu quả, người dùng cần hiểu rõ cơ chế hoạt động, cách dùng và những giới hạn của thuốc. Khi có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào sau khi sử dụng, việc thăm khám sớm sẽ giúp đảm bảo an toàn cho sức khỏe.