lcp

Calcitriol


Calcitriol (INN), còn được gọi là 1,25-dihydroxycholecalciferol, hoặc 1alpha, 25-dihydroxyvitamin D3, 1,25-dihydroxyvitamin D3 và các tên gọi khác, là chất chuyển hóa có hoạt tính nội tiết của vitamin D với ba nhóm hydroxyl. Nó có thể được viết tắt là 1α,25-(OH)2D3 hoặc đơn giản là 1,25(OH)2D. Calcitriol làm tăng nồng độ ion calci (Ca2+) trong máu bằng cách tăng sự hấp thu calci từ ruột vào máu, tăng tái hấp thu calci qua thận, và có thể làm tăng sự giải phóng calci vào máu từ xương.

Thông tin chung

Tên thuốc gốc (Hoạt chất): Calcitriol

Loại thuốc: Thuốc vitamin nhóm D

Dạng thuốc và hàm lượng

  • Viên nang: 0,25 mg, 0,5 mg.
  • Thuốc mỡ: 3mg/g.

Công dụng của Calcitriol

Dược lực học

Calcitriol là dạng vitamin D3 có ảnh hưởng chính đến kích thích vận chuyển canxi ở ruột. Nó thường được hình thành trong thận từ tiền chất 25-hydroxycholecalciferol.

Về mặt sinh lý, nó làm tăng khả năng hấp thụ canxi và phosphat ở ruột và đóng một vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh quá trình khoáng hóa xương.

Việc sản xuất calcitriol kém chất lượng trong suy thận mãn tính sẽ tạo sự bất thường trong quá trình chuyển hóa khoáng chất.

Tác dụng sinh học của calcitriol được thực hiện qua trung gian của thụ thể vitamin D, một thụ thể hormone hạt nhân được biểu hiện ở hầu hết các loại tế bào và hoạt động như một yếu tố phiên mã được kích hoạt bởi phối tử liên kết với các vị trí DNA để sửa đổi sự biểu hiện của các gen mục tiêu.

Uống calcitriol cho bệnh nhân suy thận mãn tính để bù đắp việc sản xuất calcitriol nội sinh bị suy giảm khi mức lọc cầu thận giảm xuống dưới 30 ml/phút. Do đó, hạ canxi máu được cải thiện, giảm các triệu chứng của bệnh liên quan đến xương.

Ở những bệnh nhân bị loãng xương sau mãn kinh, calcitriol làm tăng hấp thu canxi, tăng nồng độ calcitriol và giảm tần suất gãy đốt sống.

Tác dụng của calcitriol được thể hiện nhanh hơn so với các hợp chất có hoạt tính khác của vitamin D, việc điều chỉnh liều được thực hiện sớm hơn và nhanh chóng đạt hiệu quả tốt nhất. Việc dùng quá liều cũng dễ dàng được xử trí.

Dược động học

Hấp thu

Calcitriol được hấp thu nhanh chóng qua ruột. Nồng độ đỉnh trong huyết thanh sau khi uống một liều duy nhất 0,25 - 1µg calcitriol ở người khỏe mạnh được tìm thấy trong vòng 2 - 6 giờ.

Sau một liều uống duy nhất 0,5 mcg calcitriol ở người khỏe mạnh, nồng độ trung bình trong huyết thanh của calcitriol tăng từ giá trị cơ bản 40,0 ± 4,4 pg/ml lên 60,0 ± 4,4 pg/ml sau hai giờ, và sau đó giảm xuống 53,0 ± 6,9 sau đó bốn giờ, đến 50,0 ± 7,0 sau tám giờ, đến 44 ± 4,6 sau mười hai giờ và 41,5 ± 5,1 pg / ml sau 24 giờ.

Phân bố

Trong quá trình vận chuyển trong máu ở nồng độ sinh lý, calcitriol chủ yếu liên kết với protein liên kết vitamin D cụ thể (DBP) nhưng ở mức độ thấp hơn với lipoprotein và albumin. Ở nồng độ calcitriol trong máu cao hơn, DBP dường như trở nên bão hòa và tăng liên kết với lipoprotein và albumin.

Chuyển hóa

Calcitriol được hydroxyl hóa và oxy hóa trong thận và trong gan bởi một enzym cytochrome P450 cụ thể là CYP24A1. Một số chất chuyển hóa với các mức độ hoạt động khác nhau của vitamin D đã được xác định.

Thải trừ

Thời gian bán thải của calcitriol trong huyết tương từ 5 đến 8 giờ. Tuy nhiên, tác dụng dược lý của một liều duy nhất của calcitriol kéo dài ít nhất 4 ngày.

Động học đào thải và hấp thu của calcitriol vẫn tuyến tính trong phạm vi liều rất rộng và lên đến 165 µg liều uống duy nhất.

Calcitriol được bài tiết qua mật và có thể trải qua tuần hoàn gan ruột.

Chỉ định của Calcitriol

Điều trị loãng xương cho phụ nữ sau mãn kinh.

Liều lượng và cách dùng Calcitriol

Người lớn:

Bệnh nhân loạn dưỡng xương thận:

Liều ban đầu 0.25 mcg mỗi ngày một lần.

  • Nếu tình trạng bệnh nhẹ có thể dùng liều 0,25 mcg cách ngày, nếu không đáp ứng trong 2 đến 4 tuần, có thể tăng liều lên 0,25 mcg mỗi ngày.
  • Trong giai đoạn này, nên xác định nồng độ canxi huyết thanh ít nhất hai lần mỗi tuần.
  • Nếu nồng độ canxi huyết thanh tăng lên 1 mg/100ml (250 µmol/l) trên mức bình thường (9 đến 11 mg/100 ml hoặc 2250 - 2750 µmol/l) hoặc creatinin huyết thanh tăng lên > 120 µmol/l thì ngưng thuốc cho đến khi nồng độ canxi huyết về lại mức bình thường.
  • Hầu hết bệnh nhân sẽ đáp ứng tốt ở liều 0,5 mcg đến 1 mcg mỗi ngày.

Bệnh nhân loãng xương sau mãn kinh:

  • Liều khuyến cáo của calcitriol là 0,25 mcg hai lần mỗi ngày.
  • Nồng độ canxi và creatinin huyết thanh nên được xác định vào thời điểm 1, 3 và 6 tháng và vào khoảng thời gian 6 tháng sau đó.

Quá liều và xử trí

Quá liều và độc tính

Vì calcitriol là một dẫn xuất của vitamin D, các triệu chứng quá liều cũng giống như khi dùng quá liều vitamin D. Mức canxi cao trong dịch lọc có thể góp phần vào sự phát triển của chứng tăng canxi huyết.

Các triệu chứng cấp tính của nhiễm độc vitamin D:

Chán ăn, nhức đầu, nôn mửa, táo bón.

Các triệu chứng mãn tính:

Loạn dưỡng (suy nhược, sụt cân), rối loạn cảm giác, có thể sốt kèm theo khát nước, đa niệu, mất nước, thờ ơ, chậm lớn và nhiễm trùng đường tiết niệu. Tăng canxi huyết xảy ra sau đó, với vôi hóa di căn vỏ thận, cơ tim, phổi và tuyến tụy.

Tăng canxi huyết ở mức cao hơn (> 3,2 mmol/L) có thể dẫn đến suy thận, đặc biệt nếu nồng độ phosphat trong máu bình thường hoặc tăng cao do suy giảm chức năng thận.

Cách xử lý khi quá liều

Rửa dạ dày ngay lập tức hoặc gây nôn để ngăn chặn sự hấp thu thêm. Sử dụng parafin lỏng để thúc đẩy quá trình đào thải calcitriol qua phân. Nên xác định nồng độ canxi huyết thanh nhiều lần.

Nếu nồng độ canxi tăng cao vẫn tồn tại trong huyết thanh, phosphat và corticosteroid có thể được sử dụng để đào thải calcitriol qua nước tiểu.

Nếu tăng canxi huyết xảy ra sau khi điều trị kéo dài nên ngừng dùng calcitriol cho đến khi nồng độ canxi huyết tương trở lại bình thường.

Lúc này ăn chế độ ăn ít canxi.

Sau đó, calcitriol có thể được bắt đầu lại với liều thấp hơn hoặc được cho với cùng liều lượng nhưng với khoảng thời gian ít thường xuyên hơn trước đó.

Ở những bệnh nhân được điều trị bằng chạy thận nhân tạo (thẩm tách máu ngắt quãng), cũng có thể sử dụng nồng độ canxi thấp trong dịch thẩm tách.

Tuy nhiên, nồng độ canxi cao trong dịch lọc có thể góp phần vào sự phát triển của chứng tăng canxi huyết.

Lưu ý khi dùng Calcitriol

Chống chỉ định

Bệnh nhân có vấn đề liên quan đến tăng canxi huyết

Bệnh nhân có bằng chứng về vôi hóa di căn (có sự tích lũy muối canxi trong các mô).

Có bằng chứng về độc tính của vitamin D.

Thận trọng khi dùng Calcitriol

Sự gia tăng đột ngột lượng canxi do thay đổi chế độ ăn uống (ví dụ như tăng tiêu thụ các sản phẩm từ sữa) hoặc tiêu thụ không kiểm soát các chế phẩm canxi có thể gây tăng canxi huyết.

Bệnh nhân và gia đình nên được khuyến cáo rằng việc tuân thủ nghiêm ngặt chế độ ăn theo quy định là bắt buộc và họ nên được hướng dẫn cách nhận biết các triệu chứng của tăng canxi huyết.

Ngay sau khi nồng độ canxi huyết thanh tăng lên 1 mg/100 ml (250 µmol/l) trên mức bình thường (9-11 mg/100 ml hoặc 2250-2750 µmol/l) hoặc creatinin huyết thanh tăng lên > 120 µmol/l, điều trị bằng calcitriol nên được ngừng ngay lập tức cho đến khi hết canxi huyết.

Lưu ý sử dụng với những người đã trải qua phẫu thuật, đặc biệt có nguy cơ tăng canxi huyết, bệnh nhân suy thận vì nguy cơ vôi hóa ngoài tử cung.

Vì calcitriol là chất chuyển hóa vitamin D hiệu quả nhất hiện có, không nên kê đơn chế phẩm vitamin D nào khác trong quá trình điều trị với calcitriol, nhằm tránh quá liều vitamin D.

Nếu bệnh nhân chuyển từ chế phẩm vitamin D có tác dụng kéo dài (ví dụ như ergocalciferol (vitamin D2 ) hoặc colecalciferol) sang calcitriol, có thể mất vài tháng để mức ergocalciferol trong máu trở về giá trị ban đầu, do đó làm tăng nguy cơ tăng canxi huyết.

Bệnh nhân có chức năng thận bình thường đang dùng calcitriol có thể bị mất nước, cần bổ sung nước đầy đủ, vấn đề tăng canxi huyết mãn tính có thể liên quan đến tăng creatinin huyết thanh.

Thời kỳ mang thai

Chỉ nên sử dụng calcitriol trong thời kỳ mang thai nếu lợi ích cao hơn nguy cơ có thể xảy ra cho thai nhi. Chưa có bằng chứng về quái thai.

Thời kỳ cho con bú

Calcitriol ngoại sinh đi vào sữa mẹ. Do khả năng tăng canxi huyết ở mẹ và các phản ứng có hại của calcitriol ở trẻ bú mẹ, các bà mẹ có thể cho con bú trong khi dùng calcitriol, với điều kiện là phải theo dõi nồng độ canxi huyết thanh của mẹ và trẻ sơ sinh

Tác dụng không mong muốn (ADR)

Thường gặp

Tăng canxi huyết, đau đầu, buồn nôn, phát ban, nhiễm trùng đường tiết niệu.

Ít gặp

Giảm sự thèm ăn, nôn mửa, creatinin máu tăng.

Không xác định tần suất

Nổi mày đay, lãnh cảm, rối loạn tâm thần, táo bón, đau bụng, liệt ruột, ban đỏ, ngứa, phát triển chậm.

Tương tác thuốc

Điều trị đồng thời với thuốc lợi tiểu thiazid làm tăng nguy cơ tăng canxi huyết.

Liều lượng calcitriol phải được xác định cẩn thận ở những bệnh nhân đang điều trị bằng digitalis vì tăng canxi huyết ở những bệnh nhân này có thể dẫn đến rối loạn nhịp tim.

Mối quan hệ đối kháng chức năng tồn tại giữa các chất tương tự vitamin D giúp thúc đẩy sự hấp thụ canxi và corticosteroid.

Thuốc chứa magiê (ví dụ như thuốc kháng axit) có thể gây tăng magiê huyết, do đó không nên dùng thuốc trong khi điều trị với calcitriol cho bệnh nhân suy thận mạn đang chạy thận.

Vì calcitriol cũng có ảnh hưởng đến sự vận chuyển phosphat ở ruột, thận và xương, liều lượng của các chất liên kết với phosphat phải được điều chỉnh phù hợp với nồng độ phosphat huyết thanh (Giá trị bình thường: 2-5 mg/100 ml, hoặc 0,65-1,62 mmol/l).

Các chất làm giảm axit mật bao gồm cholestyramine và sevelamer có thể làm giảm sự hấp thu ở ruột của các vitamin tan trong chất béo và do đó có thể làm giảm khả năng hấp thu calcitriol ở ruột.

Dược sĩ

Dược sĩ Nguyễn Lâm Ngọc Tiên

Chuyên ngành: Dược sĩ Đại Học

Dược sĩ Nguyễn Lâm Ngọc Tiên đã có hơn 2 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Dược, chịu trách nhiệm cung ứng thuốc đảm bảo về số lượng và chất lượng và phát triển thị trường Dược tỉnh. Dược sĩ Ngọc Tiên cũng có chuyên môn tư vấn và hướng dẫn sử dụng thuốc cho bệnh nhân.

Sản phẩm có thành phần Calcitriol

MUA NGAY
XEM CHI TIẾT
MUA NGAY
XEM CHI TIẾT
MUA NGAY

Sản phẩm có thành phần Calcitriol

Bác sĩ tư vấn

Danh sách bác sĩ
Bạn cần tư vấn ngay với bác sĩ? Đội ngũ bác sĩ tận tâm, giỏi chuyên môn luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn